اقتصاد۲۴- طی هفتههای اخیر و بهویژه پس از توقف آتشبس و آغاز مجدد درگیریها و حملات به شهرهای جنوبی کشور، موج جدیدی از گمانهزنیها درباره سناریوی «حمله زمینی آمریکا» در فضای مجازی و شبکههای اجتماعی بالا گرفته است. این فضاسازیها که ریشه در اظهارات پراکنده مقامات آمریکایی دارد، با برخی شایعات داخلی پیرامون پویش «جانفدا» ترکیب شده و روایتهای غیررسمی متعددی را ایجاد کرده است.
منشأ این گمانهزنیها به ماههای گذشته و اظهارات دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، در گفتوگو با فاکسنیوز بازمیگردد. ترامپ در آن مقطع اگرچه اعلام کرد تمایلی به جنگ زمینی ندارد، اما با جملهای مبهم افزود: «گاهی به عملیات زمینی نیاز است، اما افراد دیگری هستند که این عملیات را برای ما انجام خواهند داد.»
این ابهامگویی، دستمایه تحلیلهای مختلفی در رسانههای غربی شد؛ به طوری که شبکههایی مانند سیانان با استناد به دیدگاههای کارشناسان نظامی، جزیره خارک و سواحل جنوبی ایران را به عنوان اهداف احتمالی سناریوهای آبیخاکی مطرح کردند. هرچند کارشناسان نظامی تاکید کردهاند که چنین عملیاتی حتی برای ارتش آمریکا با چالشهای لجستیکی و امنیتی غیرقابلتصوری همراه است، اما تداوم حملات به مناطق جنوبی ایران طی هفتههای اخیر، به این شایعات رنگوبوی جدیتری در افکار عمومی داده است.
همزمان با داغ شدن مباحث پیرامون احتمال درگیری زمینی، شایعه عجیبی نیز در شبکههای اجتماعی دستبهدست میشود. ادعا شده است که ثبتنامکنندگان در پویش «جانفدا برای ایران» که در سال ۱۴۰۴ با هدف اعلام آمادگی دفاعی راهاندازی شد، در صورت وقوع درگیری زمینی به مناطق عملیاتی اعزام خواهند شد.
بیشتر بخوانید:آخرین وضعیت بندرعباس بعد از ۹ روز جنگ
این شایعه که ابتدا توسط یکی از فعالان سیاسی شناختهنشده مطرح شد، ادعا میکند که امکان انصراف یا لغو حساب کاربری در سامانه جانفدا وجود ندارد و این افراد «نیروهای آمادهبهخدمت» برای مقابله با نیروهای آمریکایی محسوب میشوند. این ادعا در حالی مطرح شده که پویش جانفدا صرفاً یک کارزار داوطلبانه برای اعلام آمادگی و همراهی با سیاستهای کلی کشور بوده است.
در ادامه این جریانسازی، برخی کاربران در بخش «مطالبات مردمی» خبرگزاری فارس، درخواستهایی را مبنی بر استفاده از ظرفیت این نیروهای داوطلب برای کمک به مناطق جنوبی کشور مطرح کردهاند. در یکی از این درخواستها آمده است: «ما ثبتنام نکردیم که فقط عدد ۳۲ میلیون نفر را محقق کنیم؛ ما منتظر خدمتیم.»
این دست مطالب که در فضای شفافِ بخش مطالبات مردمی منتشر شده، نشاندهنده روحیه مطالبهگرانه بخشی از بدنه اجتماعی است که خواستار نقشآفرینی در شرایط جنگی هستند. با این حال، تحلیل محتوای این پیامها نشان میدهد که این موارد صرفاً «انتظارات و مطالبات بخشی از جامعه» است و نه یک «برنامه اجرایی».
لازم به تاکید است که تا این لحظه هیچ مقام رسمی در ستاد کل نیروهای مسلح، دولت یا نهادهای نظامی، طرحی برای اعزام نیروهای ثبتنامکننده در پویش جانفدا به جبههها ارائه نکرده است. تکنیکهای جنگ روانی، همواره با ترکیب «واقعیتهای موجود» (مانند ثبتنام در یک پویش) و «تخیلات هدفمند» (مانند اعزام اجباری به جنگ) سعی در ایجاد التهاب در جامعه دارند. تا زمانی که اطلاعیه رسمی از سوی مراجع ذیصلاح منتشر نشود، هرگونه خبر مبنی بر اعزام این افراد، صرفاً در دسته شایعات بیپشتوانه قرار میگیرد.