اقتصاد۲۴- معاملات نخستین روز هفته در بورس تهران بیش از آنکه از ضعف عمومی بازار حکایت داشته باشد، تصویری از جابهجایی ترجیحات سرمایهگذاران ارائه داد. شاخص کل با افت ۰.۴درصدی به سطح ۵میلیون و ۵۴ هزار واحد عقبنشینی کرد؛ اما شاخص هموزن با رشد ۰.۴۷درصدی، چهارمین روز متوالی برتری خود را نسبت به نماگر اصلی بازار به ثبت رساند. این واگرایی در شرایطی ادامه یافته که طی ۲روز اخیر شاخص کل در محدوده منفی قرار داشته، اما شاخص هموزن همچنان سبزپوش مانده است. همزمان خروج پول حقیقیها ادامه یافت؛ اما بررسی آمارهای تجمیعی از ابتدای سال نشان میدهد که با وجود کاهش شتاب ورود سرمایه و خروج پول در برخی از روزها، کفه ترازو همچنان به نفع ورود نقدینگی به بازار سهام سنگینی میکند.
معاملات شنبه را میتوان ادامه روندی دانست که از چند روز قبل در بورس تهران آغاز شده است؛ روندی که در آن شاخص کل و شاخص هموزن مسیرهای متفاوتی را دنبال میکنند. درحالیکه نماگر اصلی بازار تحتتاثیر افت قیمت در برخی شرکتهای بزرگ و شاخصساز کاهش یافت، شاخص هموزن با اتکا به رشد تعداد بیشتری از نمادها، حرکت صعودی خود را حفظ کرد. این اختلاف عملکرد تنها به اعداد دو شاخص محدود نمیشود. در پایان معاملات، ۵۵درصد از نمادهای بازار در محدوده مثبت قرار گرفتند و تنها ۴۵درصد از نمادها با کاهش قیمت مواجه شدند. چنین آماری نشان میدهد که برخلاف برداشت اولیه از افت شاخص کل، بخش عمده بازار روز مثبتی را پشت سر گذاشته است. در واقع، افت نماگر اصلی بیش از آن که ناشی از ضعف فراگیر بازار باشد، بازتاب عملکرد نمادهایی است که به واسطه ارزش بازار بالا، وزن بیشتری در محاسبه شاخص کل دارند. تداوم برتری شاخص هموزن برای چهارمین روز متوالی نیز از همین واقعیت پرده برمیدارد. در مقطع کنونی، سرمایهگذاران ترجیح دادهاند بخشی از منابع خود را به سمت سهام کوچکتر و متوسط هدایت کنند؛ گروهی که در هفتههای اخیر بازدهی مطلوبتری نسبت به شرکتهای بزرگ داشتهاند.
یکی از مهمترین دادههای معاملات شنبه، خروج هزار و ۳۷۲میلیارد تومان سرمایه توسط حقیقیها بود. این دومین روز متوالی بود که سرمایهگذاران حقیقی خالص فروشنده بازار بودند. با این حال، بررسی این عدد بدون در نظر گرفتن روند بلندتر میتواند تصویری ناقص از وضعیت بازار ارائه دهد. از ابتدای سال تاکنون، مجموع ورود پول توسط سرمایهگذاران حقیقی به بازار سهام همچنان حدود ۴۳هزارمیلیارد تومان برآورد میشود؛ رقمی که نشان میدهد بورس در مقیاس سالانه هنوز مقصد خالص نقدینگی بوده است. البته این عدد نسبت به اوج خود در ۲۷ خردادماه کاهش محسوسی داشته است. در آن مقطع، خالص ورود سرمایه حقیقیها به حدود ۷۷همت رسیده بود؛ اما پس از آن حدود ۳۴همت از این منابع از بازار خارج شده است. این تغییر رفتار را میتوان نشانهای از تعدیل انتظارات فعالان بازار دانست.
بیشتر بخوانید:رشد دلار معادلات بورس را برهم زد | کدام گروهها لیدر جدید بازار سهام شدند؟
در هفتههای ابتدایی رشد بورس، ورود پرشتاب نقدینگی موتور اصلی افزایش قیمتها بود؛ اما اکنون معاملهگران با احتیاط بیشتری اقدام به خرید میکنند و بخشی از سودهای کسبشده را نیز شناسایی کردهاند. با این حال، مثبت ماندن تراز ورود پول از ابتدای سال نشان میدهد که هنوز نمیتوان از تغییر کامل جهت جریان نقدینگی سخن گفت. از سوی دیگر، ارزش معاملات خرد در کانال ۲۶ هزارمیلیارد تومان قرار گرفت؛ سطحی که نشان میدهد با وجود افزایش عرضهها، نقدشوندگی بازار همچنان در وضعیت مناسبی قرار دارد. تجربه ماههای گذشته نیز نشان داده است که حفظ ارزش معاملات در سطوح بالا، یکی از مهمترین پیشنیازهای تداوم تحرکات بورس محسوب میشود.
رفتار این روزهای بورس را میتوان نوعی بازآرایی پرتفوی سرمایهگذاران نیز تلقی کرد. در چنین شرایطی، خروج پول از برخی نمادهای بزرگ الزاما به معنای خروج کامل سرمایه از بازار نیست، بلکه بخشی از این منابع میان صنایع و شرکتهای مختلف جابهجا میشود. همین موضوع سبب شده است که همزمان با افت شاخص کل، تعداد زیادی از نمادها همچنان در محدوده مثبت معامله شوند. از سوی دیگر، فاصله گرفتن خالص ورود پول حقیقیها از سقف ۷۷همتی خردادماه نشان میدهد که بازار دیگر با همان شدت گذشته از موج ورود سرمایه برخوردار نیست. اکنون فعالان بازار بیش از گذشته به متغیرهایی مانند گزارشهای عملکرد شرکتها، چشمانداز سودآوری صنایع، تحولات اقتصادی و سیگنالهای سیاستگذاری توجه میکنند و همین موضوع موجب شده است انتخاب سهام جایگزین خرید فراگیر کل بازار شود.
برآیند معاملات نخستین روز هفته نشان میدهد بورس تهران وارد مرحلهای شده که در آن، شاخص کل به تنهایی معیار مناسبی برای سنجش وضعیت بازار نیست. زمانی که بیش از نیمی از نمادها مثبت هستند و شاخص هموزن برای چهارمین روز متوالی عملکرد بهتری نسبت به شاخص کل ثبت میکند، میتوان نتیجه گرفت که جریان معاملات بیش از گذشته به سمت انتخابهای موردی و چرخش نقدینگی میان گروههای مختلف حرکت کرده است. اگر این الگو در روزهای آینده نیز ادامه یابد، واگرایی دو نماگر اصلی بازار میتواند به مهمترین ویژگی معاملات بورس در کوتاهمدت تبدیل شود؛ بازاری که در آن دیگر جهت حرکت همه سهام، لزوما همسو با شاخص کل نخواهد بود.