اقتصاد۲۴- پول یکی از موضوعاتی است که میتواند حتی میان زوجهایی که رابطه خوبی با یکدیگر دارند، زمینهساز اختلاف شود. هزینههای زندگی، بدهی، درآمد، پسانداز، خریدهای غیرضروری یا حتی تفاوت در شیوه خرج کردن، گاهی بحثهای ساده مالی را به مشاجره تبدیل میکند.
اما اختلاف مالی لزوماً به معنای مشکل در رابطه نیست. آنچه اهمیت دارد، شیوه صحبت کردن زوجین درباره پول است. اگر گفتوگوهای مالی به جای سرزنش و متهم کردن، بر همکاری و پیدا کردن راهحل متمرکز شوند، میتوانند حتی به افزایش اعتماد و صمیمیت میان زوجها کمک کنند.
پول فقط یک موضوع اقتصادی نیست. برای بسیاری از افراد، مسائل مالی با احساس امنیت، استقلال، قدرت، موفقیت و حتی ارزشمندی فردی گره خورده است.
به همین دلیل، وقتی یکی از زوجین درباره میزان درآمد، نحوه خرج کردن یا بدهیهای همسرش سؤال میکند، ممکن است طرف مقابل احساس کند مورد قضاوت قرار گرفته است. در چنین شرایطی، یک گفتوگوی ساده میتواند خیلی زود به دفاع کردن، عصبانیت یا سکوت منجر شود.
تفاوت در سبک تربیتی و خانوادگی نیز نقش مهمی دارد. فردی ممکن است در خانوادهای بزرگ شده باشد که همیشه بر صرفهجویی تأکید میشده و فرد دیگری ممکن است نگرش متفاوتی نسبت به خرج کردن داشته باشد. این تفاوتها در زندگی مشترک بیشتر خودشان را نشان میدهند.
یکی از اشتباهات رایج این است که زوجها مسائل مالی را درست در زمانی مطرح میکنند که عصبانی یا خسته هستند.
مثلاً وقتی یکی از زوجین تازه متوجه یک خرید غیرمنتظره شده است، ممکن است همان لحظه با عصبانیت بپرسد: «باز هم چرا اینقدر پول خرج کردی؟»
بیشتر بخوانید: اشتباهات کوچکی که باعث مشکلات بزرگ در زندگی زناشویی می شود
بهتر است گفتوگوی مالی در زمانی انجام شود که هر دو نفر آرام هستند و فرصت کافی برای صحبت دارند. هدف این نیست که یک نفر دیگری را بازخواست کند؛ قرار است دو نفر درباره یک مسئله مشترک تصمیم بگیرند.
جملههایی مانند «تو اصلاً بلد نیستی پول مدیریت کنی» یا «همیشه پولها را هدر میدهی» معمولاً باعث میشوند طرف مقابل وارد حالت دفاعی شود.
به جای آن میتوان از جملات مبتنی بر احساس و نگرانی استفاده کرد؛ برای مثال:
«وقتی هزینههای غیرمنتظره زیاد میشود، من درباره آینده مالیمان نگران میشوم.»
این نوع بیان، به جای حمله به شخصیت همسر، مسئله را توضیح میدهد و احتمال شکلگیری گفتوگویی آرامتر را افزایش میدهد.
یکی از مهمترین اصول گفتوگوی سالم این است که رفتار مشخص مورد بحث قرار بگیرد، نه شخصیت فرد.
تفاوت زیادی میان این دو جمله وجود دارد:
«تو آدم ولخرجی هستی.»
و:
«به نظرم هزینههای این ماه بیشتر از چیزی شده که برنامهریزی کرده بودیم.»
در جمله دوم، موضوع قابل بررسی است و زوج میتوانند درباره راهحل آن صحبت کنند؛ اما جمله اول مستقیماً شخصیت فرد را هدف قرار میدهد و معمولاً زمینه دفاع یا مقابله را فراهم میکند.
درباره «پول مشترک» به توافق برسید
زوجها بهتر است درباره مسائل مالی اصلی زندگی مشترک، پیش از ایجاد بحران به توافق برسند.
برای مثال میتوان درباره این موارد گفتوگو کرد:
هزینههای ضروری ماهانه چقدر است؟
چه مقدار از درآمد باید پسانداز شود؟
خریدهای بالاتر از یک مبلغ مشخص نیاز به هماهنگی دارد؟
سهم هر یک از زوجین در پرداخت هزینهها چگونه باشد؟
برای تفریح و خریدهای شخصی چه میزان بودجه در نظر گرفته شود؟
در صورت ایجاد هزینه پیشبینینشده چه تصمیمی گرفته شود؟
لازم نیست همه زوجها دقیقاً یک مدل مدیریت مالی داشته باشند. مهمتر از آن، این است که چارچوبی داشته باشند که هر دو نفر آن را منصفانه بدانند.
«من بیشتر پول درمیآورم» نباید تبدیل به ابزار قدرت شود
یکی از مشکلاتی که گاهی در اختلافات مالی دیده میشود، تبدیل درآمد به معیار قدرت در رابطه است.
در یک زندگی مشترک، ارزش مشارکت افراد فقط با میزان درآمدشان سنجیده نمیشود. کارهای خانه، مراقبت از فرزند، مدیریت امور خانوادگی و حمایت عاطفی نیز بخشی از مشارکت در زندگی هستند؛ بنابراین بهتر است درآمد بیشتر یک نفر، به ابزاری برای کنترل یا تحقیر طرف مقابل تبدیل نشود.
داشتن مقداری استقلال مالی میتواند برای بسیاری از زوجها مفید باشد. حتی اگر بخش عمده درآمد مشترک باشد، میتوان مبلغی را برای هزینههای شخصی هر یک از زوجین در نظر گرفت.
این کار باعث میشود هر فرد برای برخی خریدهای شخصی احساس کند فضای تصمیمگیری مستقل دارد و لازم نیست درباره هر هزینه کوچکی وارد بحث شود.
اگر بحث بالا گرفت، گفتوگو را متوقف کنید
قرار نیست هر اختلاف مالی همان لحظه حل شود.
اگر گفتوگو به فریاد، توهین یا سرزنش متقابل تبدیل شد، ادامه دادن آن معمولاً کمکی به حل مسئله نمیکند. در چنین شرایطی میتوان گفت:
«الان هر دو عصبانی هستیم. بهتره کمی فاصله بگیریم و بعد دوباره دربارهاش صحبت کنیم.»
البته فاصله گرفتن زمانی مفید است که به معنای قهر طولانی یا تنبیه طرف مقابل نباشد؛ هدف باید این باشد که هر دو نفر بعد از آرام شدن، دوباره به گفتوگو برگردند.
گاهی مشکل فقط یک خرید یا یک بدهی نیست. ممکن است اختلاف درباره پول، بخشی از یک تعارض عمیقتر در رابطه باشد؛ برای مثال نبود اعتماد، احساس نادیده گرفته شدن، تفاوت در ارزشها یا نبود توافق درباره آینده.
اگر گفتوگوهای مالی مرتب به مشاجره شدید تبدیل میشوند و زوجین به تنهایی نمیتوانند به توافق برسند، کمک گرفتن از روانشناس یا مشاور خانواده میتواند گزینه مناسبی باشد.
حرف آخر
اختلاف مالی در زندگی مشترک غیرعادی نیست؛ آنچه میتواند رابطه را تحت تأثیر قرار دهد، نحوه برخورد زوجین با این اختلافهاست.
صحبت کردن در زمان مناسب، استفاده از جملات بدون سرزنش، مشخص کردن بودجه و مسئولیتها، احترام به استقلال مالی یکدیگر و تمرکز بر حل مسئله به جای پیدا کردن مقصر، میتواند گفتوگو درباره پول را از یک میدان دعوا به فرصتی برای همکاری تبدیل کند.
در نهایت، هدف این نیست که زن و شوهر درباره تمام هزینهها دقیقاً یک نظر داشته باشند؛ هدف این است که بتوانند درباره تفاوتهایشان بدون آسیب زدن به اعتماد و صمیمیت رابطه صحبت کنند.