اقتصاد۲۴- چگونه طرح سعید جلیلی تحت عنوان طرح مبادله بنزین در دولت برآمده از «نه» به جلیلی در دست اجراست؟ پنجشنبهشب در اتفاقی که برای بسیاری از تحلیلگران سیاسی و همچنین حافظه تاریخی جامعه ایرانیان، یادآور ظهور شخصیت عدالتمحور محمود احمدینژاد در سال ۱۳۸۲ بود، اسماعیل سقاباصفهانی با تکیه بر همان روشها در قاب صداوسیما جا گرفت.
چرا کشور باید به ظهور احمدینژاد دوم حساس باشد؟
او با قربانی توصیفکردن خود و خانواده مرحومش در برابر مافیای خودروسازی، به آنها تاخت بدون اینکه مشخص کند برنامه عملی برای اصلاح این ساختار اقتصادی معیوب چیست. همچنین چند روز پس از آنکه معاون اول رئیسجمهور به اعضای دولت تذکر داد مجادله و مباحث کارشناسی را صحنه دعوای رسانهای نکنید وگرنه عزل خواهید شد، خواستار دخالت در امور وزارتخانه دیگری شد و آتش رسانه جریان پایداری را به سوی دولت گشود. معاون رئیسجمهور که متولی مدیریت راهبردی انرژی است در کمال تعجب در پرده دیگری از سخنان خود بدون اینکه مبنای محاسبه قیمت ۸۷ هزار تومانی بنزین را بداند، با پاسخهای آشفته نظیر اینکه «بنده این مبنای قیمتگذاری را قبول ندارم»، یک رویه جاری و مصوب در وزارت نفت را مانند احمدینژاد در سال ۱۳۸۲ ناچیز و غیرمعمول دانست.
طرح مبادله بنزین چیست؟
هرچند سقاباصفهانی بهخوبی توانست دلایل ناترازی بنزین را تبیین کند، در توضیح یکخطی طرح خود، آن را تصمیمی دانست که مردم حتی اگر در مضیقه بیفتند به دلیل ماهیت عدالتمحوری طرح، آن را خواهند پذیرفت. سقاباصفهانی افزود ما ۳۰ میلیون لیتر بنزین را به حملونقل عمومی تخصیص میدهیم و مابقی تولید بنزین داخلی را بر مبنای خانوار تقسیم خواهیم کرد. اما ابعاد این طرح که پیش از این سعید جلیلی در انتخابات ۱۴۰۳ مطرح کرد و شکست خورد چیست؟ تخصیص بنزین به خانوار به معنای آن است که دولت متمایل است ۹۰ میلیون لیتر در روز بنزین را در میان ۸۵ میلیون ایرانی با متوسط ۳.۳ نفر بهازای هر خانوار تقسیم کند؛ بنابراین سهم متوسط هر خانوار، حدود ۱۰۵ لیتر در ماه خواهد شد.
تکلیف تقاضای مازاد چه خواهد شد؟
هر کد ملی که نیاز به بنزین مازاد دارد، باید در یک سیستم مبادله با قیمتی پایه که امکان نوسان روزانه مانند بورس خواهد داشت، نسبت به خرید بنزین از افرادی که از بنزین خود استفاده نمیکنند، اقدام کند. با توجه به شکاف ۱۵ تا ۲۰ میلیونی عرضه و تقاضا، پیشبینی میشود قیمت بنزین مبادله برای نیاز مازاد افراد در بازه زمانی کمتر از یک سال به ۸۰ هزار تومان برسد.
با رفعنشدن ایراد ساختارهای حکمرانی بنزین، مدیریت مصرف دیگر معنایی خواهد داشت؟
با وجود اینکه سقاباصفهانی در ابتدای سخنان خود در صداوسیما تلاش کرد عواملی نظیر فرسودگی بالای ناوگان، عدم بهرهوری سوخت خودروهای داخلی، ضعف عدیده در حوزه حملونقل کلانشهرها و شهرهای پیرامونی را علت اصلی ناترازی عرضه و تقاضای بنزین معرفی کند، فراموش کرد بگوید در کشوری که همچنان این ضعفهای ساختاری مرتفع نشده، جمعیت افراد مستقل و دارای شغل در خانوارها به دلیل کاهش نرخ ازدواج رو به افزایش است و طبعا نیاز هر فرد به بنزین بیشتر از ۱۰۵ خواهد بود، چگونه ادعا میکند تغییر رویکرد سهمیه به حقوق مکتسبه مردم که یارانه جدیدی خلق خواهد کرد، یک طرح غیرقیمتی است؟ یک جوان ۳۰ ساله ساکن در شهرهای پیرامونی تهران که در پایتخت کار میکند و حملونقل عمومی نیز امکان گذار از خودروی شخصی به وسایل عمومی را برای او مهیا نمیکند، چگونه باید سهمیه کل خانواده را مصرف و سپس مازاد نیاز خود و خانوار را با قیمتهای ۸۰ تا ۱۰۰ هزار تومانی بنزین مازاد خود را تأمین کند؟ دولت باید مراقب باشد چگونه طرحهایی که با رأی منفی مردم در انتخابات مقبول نشدند و همچنین تجربه عوامگرایی سال ۸۲ که نمونه آن بزرگراه شهید چمران تهران بود که شهردار وقت تهران برای حل مشکل آن و پاسخ فوری به ترافیک مردم بدون درنظرگرفتن عوامل زیرساختی، میانه اتوبان را شکافت تا دوربرگردان ایجاد کند.
عوامگرایی، همواره در کمین است آقای رئیسجمهور.