اقتصاد۲۴- پتروشیمی تندگویان با نماد «شگویا» یکی از شرکتهای مهم زنجیره پتروشیمی کشور در حوزه تولید محصولات مورد استفاده در صنایع نساجی، بستهبندی و بطری است. سبد تولید این شرکت شامل گرید الیاف، گرید بطری، نخ POY و اسید ترفتالیک خالص است؛ محصولاتی که بخش قابل توجهی از آنها در صنایع پاییندستی برای تولید الیاف پلیاستر، بطریهای پلاستیکی، نخ و سایر محصولات مورد استفاده قرار میگیرند. از این منظر، عملکرد تولیدی شگویا صرفا به یک شرکت پتروشیمی محدود نمیشود و میتواند بر زنجیرهای از صنایع پاییندستی نیز اثر بگذارد.
با این حال، بررسی عملکرد مردادماه امسال نشان میدهد شگویا در بخش واقعی عملیات خود با افت محسوسی نسبت به سال گذشته مواجه بوده است. کشور در ابتدای سال درگیر جنگ تحمیلی شد و بخشی از ظرفیت تولید پتروشیمیها نیز تحت تاثیر آسیب به زیرساختهای یوتیلیتی و پالایشگاهها قرار گرفت. در چنین فضایی، کاهش تولید و فروش شگویا در مردادماه قابل مشاهده است؛ هرچند میزان تولید شرکت نسبت به ماه گذشته یعنی تیرماه ۱۴۰۵ رشد داشته است.
بر اساس آمار عملکرد شرکت، مجموع تولید پتروشیمی تندگویان از ۱۰۰ هزار و ۲۰۳ تن در مرداد ۱۴۰۴ به ۶۲ هزار و ۲۵۳ تن در مرداد ۱۴۰۵ رسیده است؛ یعنی تولید شرکت در این بازه زمانی ۳۷ هزار و ۹۵۰ تن کاهش یافته و افت ۳۸ درصدی را تجربه کرده است.
در میان محصولات، گرید الیاف بیشترین سهم تولید را در مردادماه داشته، اما تولید این محصول نیز از ۲۶ هزار و ۶۵۱ تن در مرداد ۱۴۰۴ به ۱۳ هزار و ۲۱۳ تن در مرداد ۱۴۰۵ رسیده و ۵۰ درصد کاهش یافته است. این افت نشان میدهد یکی از محصولات اصلی شرکت با کاهش قابل توجه ظرفیت تولید مواجه بوده است.
تولید گرید بطری نیز از ۲۲ هزار و ۹۵ تن در مرداد ۱۴۰۴ به ۱۸ هزار و ۹۹۱ تن در مرداد ۱۴۰۵ کاهش یافته و ۱۴ درصد افت کرده است. نخ POY وضعیت متفاوتی داشته و افت تولید آن شدیدتر بوده است؛ بهطوری که تولید این محصول از ۲ هزار و ۵۰۳ تن در مرداد ۱۴۰۴ به ۶۹۳ تن در مرداد ۱۴۰۵ رسیده و ۷۲ درصد کاهش داشته است.
در بخش اسید ترفتالیک خالص نیز تولید از ۴۸ هزار و ۹۵۴ تن در مرداد ۱۴۰۴ به ۲۹ هزار و ۳۵۶ تن در مرداد ۱۴۰۵ رسیده که بیانگر کاهش ۴۰ درصدی است؛ بنابراین افت تولید شگویا در مردادماه محدود به یک محصول خاص نبوده و تقریبا تمام محصولات اصلی شرکت را دربر گرفته است.
در بخش فروش نیز روند مشابهی مشاهده میشود. مجموع فروش شگویا از ۵۴ هزار و ۶۸۰ تن در مرداد ۱۴۰۴ به ۳۰ هزار و ۷۲۰ تن در مرداد ۱۴۰۵ رسیده است. به این ترتیب، حجم فروش شرکت در این بازه زمانی ۲۳ هزار و ۹۶۰ تن کمتر شده و ۴۴ درصد افت کرده است.
فروش گرید الیاف از ۲۳ هزار و ۶۸۲ تن در مرداد ۱۴۰۴ به ۱۳ هزار و ۴۶ تن در مرداد ۱۴۰۵ رسیده و ۴۵ درصد کاهش داشته است. گرید بطری نیز از ۲۶ هزار و ۶۱۳ تن در مرداد ۱۴۰۴ به ۱۶ هزار و ۴۵۷ تن در مرداد ۱۴۰۵ کاهش یافته که افت ۳۸ درصدی را نشان میدهد.
در بخش نخ POY، کاهش فروش شدیدتر بوده است. فروش این محصول از ۳ هزار و ۵۸۳ تن در مرداد ۱۴۰۴ به ۵۴۴ تن در مرداد ۱۴۰۵ رسیده و ۸۵ درصد پایین آمده است. فروش اسید ترفتالیک خالص نیز از ۸۰۲ تن در مرداد ۱۴۰۴ به ۶۷۲ تن در مرداد ۱۴۰۵ رسیده و ۱۶ درصد کاهش یافته است.
در مجموع، آمار فروش نشان میدهد کاهش تولید به بازار فروش شرکت نیز منتقل شده و شگویا در مردادماه نتوانسته از نظر حجمی عملکرد سال گذشته خود را تکرار کند.
نقطه متفاوت عملکرد شگویا در مردادماه، بخش درآمد است. خلاف کاهش تولید و فروش، مبلغ فروش شرکت از ۳ هزار و ۹۷۱ میلیارد تومان در مرداد ۱۴۰۴ به ۷ هزار و ۱۴۹ میلیارد تومان در مرداد ۱۴۰۵ رسیده است؛ یعنی درآمد شرکت در این بازه زمانی ۳ هزار و ۱۷۸ میلیارد تومان افزایش یافته و رشد ۸۰ درصدی را ثبت کرده است.
این اتفاق نشان میدهد کاهش شدید تناژ فروش نتوانسته مانع رشد درآمد شود؛ چرا که افزایش نرخ فروش محصولات اثر بسیار بزرگتری بر درآمد نهایی شرکت گذاشته است.
درآمد گرید الیاف از هزار و ۶۷۷ میلیارد تومان در مرداد ۱۴۰۴ به ۲ هزار و ۹۷۳ میلیارد تومان در مرداد ۱۴۰۵ افزایش یافته و ۷۷ درصد رشد کرده است. گرید بطری نیز رشد بیشتری داشته و درآمد آن از هزار و ۹۶۷ میلیارد تومان در مرداد ۱۴۰۴ به ۳ هزار و ۹۰۵ میلیارد تومان در مرداد ۱۴۰۵ رسیده است؛ رقمی که رشد ۹۹ درصدی را نشان میدهد.
درآمد نخ POY برخلاف سایر محصولات کاهش داشته و از ۲۹۶ میلیارد تومان در مرداد ۱۴۰۴ به ۱۲۰ میلیارد تومان در مرداد ۱۴۰۵ رسیده و ۵۹ درصد افت کرده است. این کاهش با توجه به افت ۸۵ درصدی حجم فروش نخ POY قابل توجه است، اما شدت کاهش درآمد به دلیل اثر نرخ فروش کمتر از افت تناژ بوده است.
در مقابل، اسید ترفتالیک خالص یکی از متفاوتترین عملکردها را ثبت کرده است. درآمد این محصول از ۳۱ میلیارد تومان در مرداد ۱۴۰۴ به ۱۵۱ میلیارد تومان در مرداد ۱۴۰۵ رسیده و رشد ۳۹۱ درصدی داشته است؛ بنابراین در این بخش نیز رشد درآمد بیشتر از مسیر نرخ و ترکیب فروش اتفاق افتاده و نه افزایش حجم فروش.
در مجموع، عملکرد مردادماه شگویا تصویری دوگانه از وضعیت شرکت ارائه میکند. از یک طرف، کاهش ۳۸ درصدی تولید و افت ۴۴ درصدی فروش نشان میدهد فعالیت عملیاتی شرکت از نظر حجمی با سال گذشته فاصله گرفته است. از طرف دیگر، درآمد شرکت با رشد ۸۰ درصدی مواجه شده و از ۳ هزار و ۹۷۱ میلیارد تومان در مرداد ۱۴۰۴ به ۷ هزار و ۱۴۹ میلیارد تومان در مرداد ۱۴۰۵ رسیده است.
این اختلاف را باید عمدتا در رشد نرخ فروش جستوجو کرد. به بیان دیگر، شگویا در مردادماه توانسته کاهش تناژ را با افزایش ارزش ریالی فروش جبران کند. البته این موضوع لزوما به معنای بهبود عملکرد عملیاتی نیست و باید میان رشد درآمد اسمی و رشد واقعی فعالیت شرکت تفاوت قائل شد.
در شرایطی که محدودیتهای ناشی از جنگ و آسیب به بخشی از زیرساختهای صنعت پتروشیمی بر ظرفیت تولید اثر گذاشته، رشد درآمد میتواند بخشی از فشار ناشی از افت تناژ را پوشش دهد. با این حال، برای ارزیابی دقیقتر وضعیت شگویا در ماههای آینده، روند بازگشت تولید و فروش به ظرفیتهای بالاتر اهمیت بیشتری خواهد داشت؛ زیرا تداوم رشد درآمد در بلندمدت، در کنار نرخهای فروش، به حفظ ظرفیت تولید و توان عرضه محصولات نیز وابسته است.