اقتصاد۲۴- تغییر مبنای حقوق بازنشستگان در سال ۱۴۰۵ به یکی از موضوعات مهم برای بیمه شدگان، بازنشستگان و افرادی تبدیل شده که در آستانه بازنشستگی قرار دارند. آخرین بررسیها نشان میدهد تغییر مبنای حقوق بازنشستگان را نمیتوان به معنای تغییر یکسان حقوق تمام بازنشستگان دانست و جزئیات آن به نوع صندوق و وضعیت فرد بستگی دارد. در همین حال، بحث درباره نحوه محاسبه حقوق بازنشستگی افراد جدید و تاثیر مزایای شغلی بر مستمری آینده همچنان مورد توجه قرار دارد.
در سال ۱۴۰۵ نیز افزایش مستمری بازنشستگان تامین اجتماعی و اجرای مرحله پایانی متناسب سازی در دستور کار قرار گرفته است. سازمان تامین اجتماعی اعلام کرده احکام افزایش سالانه و متناسب سازی برای حدود ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار بازنشسته و مستمری بگیر صادر شده است. بر اساس احکام صادرشده، مستمری حداقل بگیران تامین اجتماعی در سال ۱۴۰۵ با افزایش ۶۰ درصدی و مستمری سایر سطوح با افزایش ۴۵ درصدی همراه شده است.
از سوی دیگر، اصلاحات مربوط به نحوه محاسبه حقوق بازنشستگی برخی کارکنانی که در سال ۱۴۰۵ بازنشسته میشوند، موضوعی جداگانه است؛ بنابراین خبرهای مربوط به تغییر مبنای حقوق بازنشستگان باید با تفکیک «بازنشستگان فعلی» از «افراد در آستانه بازنشستگی» بررسی شود. در ادامه آخرین جزئیات مربوط به تغییر مبنای حقوق بازنشستگان، افزایش مستمری و متناسب سازی را به زبان ساده بررسی میکنیم. هدف این گزارش ارائه تصویری دقیق از آخرین وضعیت حقوق و مزایای بازنشستگان در سال ۱۴۰۵ و جلوگیری از برداشتهای نادرست از اخبار منتشرشده است.
موضوع تغییر مبنای حقوق بازنشستگان در روزهای اخیر بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است؛ با این حال بررسی مصوبات و اظهارات رسمی نشان میدهد چند موضوع متفاوت در این زمینه با یکدیگر ترکیب شدهاند.
از یک طرف، حقوق و مستمری بازنشستگان موجود در سال ۱۴۰۵ بر اساس احکام قانونی، مصوبات مربوط به افزایش سالانه و برنامه متناسب سازی تعیین شده است و از طرف دیگر، برای افرادی که هنوز بازنشسته نشدهاند، موضوع نحوه محاسبه مستمری آینده اهمیت دارد.
به همین دلیل نمیتوان هر خبر درباره «تغییر مبنای حقوق بازنشستگی» را به معنای کاهش یا افزایش فوری حقوق تمام بازنشستگان دانست.
تغییر مبنای حقوق بازنشستگان در واقع میتواند به چند موضوع متفاوت اشاره داشته باشد. یکی از این موارد، پیشنهادها و اصلاحات مربوط به شیوه محاسبه مستمری افرادی است که در آینده بازنشسته میشوند.
در مقابل، بازنشستگانی که هم اکنون مستمری دریافت میکنند، مشمول احکام و مقررات جاری هستند و افزایش حقوق سال ۱۴۰۵ آنها نیز در احکام جدید اعمال شده است.
طبق اعلام سازمان تامین اجتماعی، احکام افزایش سالانه و متناسب سازی سال ۱۴۰۵ برای حدود ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار بازنشسته و مستمری بگیر صادر شده و در دسترس قرار گرفته است.
اندیشه//معاصر نوشت: بنابراین تیترهایی مانند «حقوق همه بازنشستگان با دستور مجلس تغییر کرد» باید با احتیاط خوانده شود؛ زیرا هر تغییر قانونی، دامنه شمول مشخصی دارد و ممکن است فقط به بازنشستگان آینده یا گروه خاصی از بیمه شدگان مربوط باشد.
یکی از مهمترین تغییرات سال جاری، اعمال افزایش سالانه مستمریها و اجرای مرحله جدید متناسب سازی است.
طبق اطلاعات منتشرشده از سوی سازمان تامین اجتماعی، میزان افزایش مستمری حداقل بگیران در سال ۱۴۰۵ برابر با ۶۰ درصد اعلام شده و مستمری سایر سطوح نیز ۴۵ درصد افزایش یافته است. علاوه بر این، مبلغ ثابت ۱۵ میلیون و ۵۸۶ هزار و ۴۷۰ ریال نیز برای سایر سطوح در احکام لحاظ شده است.
این ارقام باید از موضوع تغییر مبنای حقوق بازنشستگان تفکیک شود؛ زیرا افزایش سالانه مستمری با تغییر فرمول محاسبه حقوق بازنشستگی دو موضوع متفاوت هستند.
در واقع افزایش حقوق مربوط به مستمری پرداختی در سال جاری است، اما تغییر مبنای محاسبه میتواند بر نحوه تعیین مستمری آینده افراد اثر بگذارد.
| گروه بازنشستگان | میزان افزایش اعلام شده | توضیح |
|---|---|---|
| حداقل بگیران تامین اجتماعی | ۶۰ درصد | افزایش مستمری سال ۱۴۰۵ |
| سایر سطوح | ۴۵ درصد | به همراه مبلغ ثابت |
| مبلغ ثابت سایر سطوح | ۱۵,۵۸۶,۴۷۰ ریال | در احکام لحاظ شده |
| متناسب سازی | مرحله پایانی | در احکام سال ۱۴۰۵ اعمال شده |
| تعداد احکام صادرشده | حدود ۵.۲ میلیون نفر | بازنشستگان و مستمری بگیران |
این ارقام مربوط به احکام سال ۱۴۰۵ است و نباید با شایعات مربوط به تغییر فرمول محاسبه مستمری یکی دانسته شود.
پاسخ به این سوال نیازمند تفکیک موضوعات است.
برخی گزارشها از «تغییر مبنای حقوق بازنشستگان» سخن گفتهاند، اما بررسی آخرین اخبار نشان میدهد موضوع تغییر شیوه محاسبه مستمری، در برخی موارد هنوز در مرحله بررسی بوده و نمیتوان آن را به عنوان یک تغییر قطعی برای تمام بازنشستگان فعلی معرفی کرد.
در یک گزارش تازه نیز درباره پیشنهاد سازمان تامین اجتماعی برای تغییر نحوه محاسبه مستمری بازنشستگان آمده است که این پیشنهاد همچنان در حال بررسی بوده و اعضای کمیسیون اجتماعی مجلس نسبت به آن قانع نشدهاند؛ بنابراین انتشار این ادعا که «مجلس حقوق تمام بازنشستگان را بر اساس فرمول جدید محاسبه میکند» بدون مشخص کردن دامنه مصوبه، میتواند باعث برداشت اشتباه شود.
موضوع تغییر مبنای حقوق بازنشستگی بیش از همه برای افرادی اهمیت دارد که هنوز بازنشسته نشدهاند و مستمری آینده آنها قرار است بر اساس قوانین و مقررات مربوط محاسبه شود.
در چنین شرایطی، هر تغییر در دستمزد مبنا، سوابق بیمهای، مزایای مشمول کسور یا دوره زمانی محاسبه میتواند در میزان مستمری نهایی اثر داشته باشد.
بیشتر بخوانید:معوقات بازنشستگان هنوز واریز نشد؛ «الف»ها همچنان چشمانتظار پولشان هستند
به همین دلیل بیمه شدگانی که در سالهای آینده قصد بازنشستگی دارند باید اخبار مربوط به قوانین جدید را از منابع رسمی پیگیری کنند.
در مقابل، بازنشستهای که هم اکنون مستمری دریافت میکند، افزایش سال ۱۴۰۵ خود را بر اساس حکم صادرشده و مقررات مربوط دریافت خواهد کرد.
یکی دیگر از موضوعاتی که باعث شکل گیری خبرهای مربوط به تغییر مبنای حقوق بازنشستگان شده، بحث «فوق العاده خاص» است.
در تیرماه ۱۴۰۵، دولت با اصلاح مصوبه مربوط به افزایش ضریب حقوق کارکنان و بازنشستگان دولت، نحوه اعمال فوق العاده خاص در حقوق بازنشستگی افرادی را که از زمان اجرای مصوبه بازنشسته شده یا میشوند، شفاف کرد.
گزارشهای منتشرشده درباره این اصلاح نشان میدهد این موضوع با هدف جلوگیری از کاهش مزایای بازنشستگی گروه موردنظر مطرح شده است؛ بنابراین «فوق العاده خاص» نیز موضوعی جدا از افزایش سالانه مستمری بازنشستگان تامین اجتماعی است و نباید این دو را با یکدیگر ترکیب کرد.
بر اساس اصلاحیهای که درباره ضوابط حقوق سال ۱۴۰۵ منتشر شده، نحوه اثرگذاری فوق العاده خاص در محاسبه حقوق بازنشستگی مشخص شده است.
برخی گزارشها از این اصلاح به عنوان شفاف سازی برای جلوگیری از کاهش حقوق بازنشستگان جدید یاد کردهاند؛ بنابراین افرادی که در سال ۱۴۰۵ بازنشسته میشوند باید مقررات مربوط به صندوق خود و حکم بازنشستگی را ملاک قرار دهند و نمیتوان یک فرمول واحد را برای همه صندوقها و همه افراد اعلام کرد.
متناسب سازی یکی از بخشهای مهم حقوق بازنشستگان در سال جاری است.
سازمان تامین اجتماعی در سال ۱۴۰۵ مرحله پایانی برنامه متناسب سازی را نیز در کنار افزایش سالانه مستمری اجرا کرده است.
بر اساس اعلام رسمی سازمان، احکام افزایش سالانه و متناسب سازی صادر شده و بازنشستگان میتوانند جزئیات حکم خود را مشاهده کنند.
این موضوع به این معناست که رقم نهایی دریافتی هر فرد صرفا با ضرب یک درصد مشخص در حقوق سال گذشته محاسبه نمیشود و عواملی مانند سطح مستمری، نوع حکم و میزان متناسب سازی نیز در رقم نهایی موثر هستند.
یکی از پرسشهای پرتکرار بازنشستگان این است که چرا مبلغ افزایش حقوق افراد با یکدیگر متفاوت است.
دلیل اصلی این موضوع تفاوت در میزان مستمری پایه، سابقه، نوع مستمری و مقررات مربوط به حداقل بگیران و سایر سطوح است.
طبق اعلام سازمان تامین اجتماعی، حداقل بگیران افزایش ۶۰ درصدی داشتهاند، در حالی که برای سایر سطوح افزایش ۴۵ درصدی به همراه مبلغ ثابت اعمال شده است؛ بنابراین نمیتوان یک مبلغ ثابت را به عنوان «افزایش حقوق تمام بازنشستگان» اعلام کرد.
حتی دو بازنشسته با سابقه مشابه ممکن است به دلیل تفاوت در دستمزد مبنا، مستمری پایه یا سایر مولفههای حکم، دریافتی متفاوتی داشته باشند.
افزایش سالانه حقوق و متناسب سازی دو مفهوم جداگانه هستند.
افزایش سالانه با توجه به مصوبات و مقررات مربوط به افزایش مستمری اعمال میشود، در حالی که متناسب سازی با هدف بهبود نسبت مستمری بازنشستگان با شرایط تعیین شده در قانون اجرا میشود.
به همین دلیل وقتی در حکم بازنشسته عدد نهایی افزایش مشاهده میشود، ممکن است این مبلغ حاصل ترکیب چند مولفه باشد.
این موضوع یکی از دلایلی است که محاسبه افزایش حقوق بازنشستگان را برای عموم افراد پیچیده میکند.
هرگونه افزایش جدید پس از صدور احکام سال ۱۴۰۵ نیازمند مصوبه یا تصمیم قانونی جدید است؛ بنابراین نمیتوان صرفا بر اساس خبرهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی اعلام کرد که یک افزایش جدید قطعی شده است.
در حال حاضر، ارقام رسمی اعلام شده مربوط به افزایش سالانه و متناسب سازی سال ۱۴۰۵ است. سازمان تامین اجتماعی نیز احکام مربوط به این افزایشها را صادر کرده است.
بازنشستگان باید توجه داشته باشند که خبرهای مربوط به «افزایش فوق العاده»، «افزایش مزایا» یا «پرداخت جدید» ممکن است مربوط به گروه خاصی باشد.
بحث مزایای بازنشستگان تامین اجتماعی نیز در سال ۱۴۰۵ مورد توجه قرار گرفته است.
برخی فعالان حوزه بازنشستگی بر این موضوع تاکید کردهاند که مزایای جانبی بازنشستگان باید متناسب با شرایط شاغلان و مقررات قانونی مورد بررسی قرار گیرد.
در همین زمینه گزارشهایی منتشر شده که تاکید میکند هرگونه پرداخت یا مزیت جدید برای بازنشستگان تامین اجتماعی نیازمند تصویب و ابلاغ از مسیرهای قانونی مربوط است؛ بنابراین تا زمانی که مصوبه رسمی منتشر نشده باشد، نمیتوان وعده پرداخت یک مزیت جدید را قطعی دانست.
| موضوع | آخرین وضعیت |
|---|---|
| افزایش حقوق تامین اجتماعی در ۱۴۰۵ | اجرا شده |
| افزایش حداقل بگیران | ۶۰ درصد |
| افزایش سایر سطوح | ۴۵ درصد + مبلغ ثابت |
| متناسب سازی ۱۴۰۵ | مرحله پایانی اجرا شده |
| احکام جدید | صادر شده |
| تغییر فرمول برای همه بازنشستگان | چنین حکم کلی تایید نشده |
| تغییرات مربوط به بازنشستگان آینده | تابع مقررات و مصوبات مربوط |
| فوق العاده خاص | ضوابط آن اصلاح و شفاف شده |
| مزایای جدید | نیازمند مصوبه و ابلاغ رسمی |
بازنشستگان برای اطلاع از رقم دقیق دریافتی خود نباید صرفا به جدولهای منتشرشده در سایتها یا شبکههای اجتماعی استناد کنند.
ملاک اصلی، حکم و فیش حقوقی صادرشده برای هر فرد است.
از آنجا که مبلغ مستمری هر فرد میتواند با فرد دیگر متفاوت باشد، بررسی حکم شخصی دقیقترین روش برای مشخص شدن میزان افزایش و مزایای اعمال شده است.
همچنین بازنشستگان تامین اجتماعی میتوانند اطلاعیههای رسمی سازمان تامین اجتماعی را برای اطلاع از تغییرات جدید دنبال کنند.
خیر؛ نمیتوان صرف شنیدن عبارت «تغییر مبنای حقوق بازنشستگان» نتیجه گرفت که حقوق بازنشستگان فعلی کاهش پیدا خواهد کرد.
ممکن است یک تغییر قانونی صرفا نحوه محاسبه مستمری افرادی را که در آینده بازنشسته میشوند مشخص کند یا مربوط به یک مزیت خاص باشد؛ بنابراین دامنه شمول هر مصوبه اهمیت بسیار زیادی دارد.
در شرایط فعلی، افزایش مستمری سال ۱۴۰۵ تامین اجتماعی طبق احکام صادرشده اعمال شده و خبرهای مربوط به تغییرات آینده باید بر اساس متن مصوبه رسمی بررسی شود.
بررسی اطلاعات موجود نشان میدهد در سال ۱۴۰۵ دو موضوع اصلی در حوزه حقوق بازنشستگان باید از یکدیگر تفکیک شود.
موضوع نخست، افزایش سالانه مستمری و اجرای متناسب سازی است که برای بازنشستگان تامین اجتماعی انجام شده و احکام آن نیز صادر شده است.
موضوع دوم، اصلاحات و پیشنهادهای مربوط به نحوه محاسبه مستمری افرادی است که در آینده بازنشسته میشوند. این بخش را نمیتوان با افزایش حقوق بازنشستگان فعلی یکی دانست.
تغییر مبنای حقوق بازنشستگان یکی از موضوعات مهم روزهای اخیر است، اما بررسی منابع رسمی و گزارشهای معتبر نشان میدهد نباید تمام اخبار این حوزه را به یک تصمیم واحد نسبت داد.
برای بازنشستگان تامین اجتماعی، افزایش مستمری سال ۱۴۰۵ و مرحله پایانی متناسب سازی در احکام اعمال شده است. طبق اعلام سازمان تامین اجتماعی، افزایش مستمری حداقل بگیران ۶۰ درصد و افزایش مستمری سایر سطوح ۴۵ درصد به علاوه مبلغ ثابت تعیین شده است.
از سوی دیگر، برخی بحثها درباره تغییر نحوه محاسبه حقوق بازنشستگی مربوط به افرادی است که هنوز بازنشسته نشدهاند. این موضوع به مقررات مربوط به مستمری آینده آنها ارتباط دارد و نباید به عنوان کاهش یا تغییر فوری حقوق همه بازنشستگان فعلی معرفی شود.
همچنین اصلاحات مربوط به فوق العاده خاص و نحوه اثرگذاری آن بر حقوق بازنشستگی برخی کارکنان دولت، موضوع جداگانهای است که در سال ۱۴۰۵ درباره آن شفاف سازی شده است.
در نتیجه، بازنشستگان برای اطلاع از رقم واقعی حقوق و مزایای خود باید حکم صادرشده و اطلاعیههای رسمی صندوق بازنشستگی مربوط به خود را ملاک قرار دهند و نسبت به تیترهای قطعی و هیجانی که بدون ارائه متن مصوبه منتشر میشوند، احتیاط کنند.
آخرین جمع بندی:
در حال حاضر نمیتوان گفت مجلس یک فرمول واحد و جدید برای افزایش حقوق تمام بازنشستگان تعیین کرده است؛ اما در سال ۱۴۰۵ افزایش مستمری و متناسب سازی برای بازنشستگان تامین اجتماعی اجرا شده و همزمان مقررات مربوط به محاسبه حقوق بازنشستگی برخی گروههای در آستانه بازنشستگی نیز دستخوش اصلاح و بررسی قرار گرفته است.
منبع: اندیشه معاصر