نزین یارانهای خودروهای نوشماره در ایستگاه یکمیلیارد تومان متوقف شد.
عباس باصفا، مدیر سامانه هوشمند سوخت، یکشنبه شب در برنامه «میز اقتصاد» اعلام کرد خودروهای نوشماره بالای یکمیلیارد تومان سهمیه بنزین ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی دریافت نمیکنند و ماهانه ۱۱۰ لیتر بنزین ۱۰هزارتومانی خواهند داشت. این اظهارات در شرایطی مطرح شده که بعد از گذشت ساعاتی از این مصاحبه تلویزیونی، شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی ایران، همزمان با انتشار اطلاعیهای درباره سهمیه خودروهای شخصی، اعلام کرده موضوع سقف قیمتی خودروهای نوشماره با توجه به افزایش قیمتهای کارخانهای در دست بررسی است.
حذف سهمیه ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰تومانی خودروهای نوشماره در شرایطی مطرح است که این موضوع در آذرماه سال گذشته نیز در دستور کار هیات دولت قرار گرفت و حالا پس از گذشت ۹ ماه با تغییرات قیمت کارخانهای خودروها بار دیگر عملا کارکرد اولیه خود را از دست داده است. این سقف قیمتی که در آذرماه سال گذشته با هدف جلوگیری از محرومیت برخی خریداران خودروهای داخلی از سهمیه یارانهای تعیین شد، حالا به مرزی برای حذف سهمیه بخش قابلتوجهی از خودروهای تولید داخل تبدیل شده است.
بررسی از فهرست قیمت کارخانهای حدود ۵۰خودرو نشان میدهد تنها سه محصول قیمتی کمتر از یکمیلیارد تومان دارند و مابقی بالاتر از این رقم قرار گرفتهاند.
ماجرای سهمیهبندی تازه بنزین به آذرماه سال گذشته بازمیگردد؛ زمانی که هیات وزیران مصوبه جدیدی را با هدف استفاده حداکثری از کارت سوخت شخصی و جلوگیری از افزایش واردات بنزین ابلاغ کرد. بر اساس این مصوبه که قرار بود از ۱۵ آذرماه ۱۴۰۴ اجرایی شود، عرضه بنزین در چارچوبی سهنرخی تعریف شد. در این مدل، ۶۰ لیتر سهمیه ماهانه با نرخ ۱۵۰۰تومان، سهمیه بعدی با نرخ ۳۰۰۰تومان و مصرف مازاد با نرخ ۵۰۰۰تومان محاسبه میشد.
در چارچوب اولیه مصوبه، خودروهای صفر یا نوشماره، خودروهای دوم و بیشتر مالکان چند خودرو، خودروهای خارجی وارداتی، خودروهای مناطق آزاد و ویژه اقتصادی، خودروهای دارای پلاک دولتی و سوختگیری از طریق کارت جایگاه، مشمول نرخ سوم بنزین بودند. به این ترتیب، تنها یک خودرو از میان خودروهای شخصی هر مالک میتوانست از سهمیه اول و دوم استفاده کند و خودروهای دیگر در گروه مشمول نرخ سوم قرار میگرفتند.
اما درباره خودروهای نوشماره، انتقادها بهسرعت بالا گرفت. پرسش اصلی این بود که چرا فردی که پس از مدتها پسانداز موفق به خرید یک خودروی داخلی شده است، صرفا به دلیل نوشماره بودن خودرو باید از سهمیه بنزین یارانهای محروم شود؟ در پی همین واکنشها، دولت اصلاحیهای به مصوبه افزود و مقرر کرد خودروهای نوشماره تولید داخل که قیمت کارخانهای آنها کمتر از یکمیلیارد تومان است، از زمان اجرای طرح در ۲۲ آذرماه ۱۴۰۴سهمیه اول و دوم بنزین را دریافت کنند.
این تفاوت در شرایطی شکل گرفته که قیمت کارخانهای خودروها، برخلاف برخی معیارهای اقتصادی، لزوما بیانگر تغییر در سطح مصرف سوخت یا توان مالی مالک نیست. افزایش قیمت مصوب کارخانه میتواند ناشی از رشد هزینه تولید، نرخ ارز، قیمت قطعات و سایر هزینههای مرتبط با تولید باشد؛ اما در سیاست فعلی، همین افزایش قیمت به عاملی برای تغییر وضعیت سهمیهای خودرو تبدیل شده است.
نکته قابلتوجه دیگر، تغییر نرخ سوم بنزین است. در زمان اجرای مصوبه آذرماه، نرخ سوم ۵۰۰۰ تومان تعیین شده بود، اما از ۱۷شهریورماه این نرخ به ۱۰هزار تومان افزایش یافته است. بنابراین، مساله امروز فقط محرومیت از سهمیههای ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰تومانی نیست؛ بلکه اختلاف هزینه سوخت میان مالکان خودروهای برخوردار از سهمیههای یارانهای و خودروهای خارجشده از این دایره نیز افزایش یافته است.
برای نمونه، خودرویی که ماهانه ۱۱۰ لیتر بنزین با نرخ ۱۰هزار تومان دریافت میکند، در صورت استفاده کامل از این سهمیه، هزینهای معادل یکمیلیون و ۱۰۰هزار تومان خواهد داشت. این رقم در مقایسه با خودرویی که ۶۰ لیتر سهمیه ۱۵۰۰تومانی و ۵۰ لیتر سهمیه ۳۰۰۰تومانی دریافت میکند، اختلاف قابلتوجهی ایجاد میکند. هزینه ۱۱۰ لیتر سهمیه اول و دوم در حالت دوم، ۲۴۰هزار تومان است؛ بنابراین اختلاف هزینه ماهانه این دو خودرو به ۸۶۰ هزار تومان میرسد. این اختلاف در طول یک سال، به بیش از ۱۰میلیون تومان خواهد رسید؛ آن هم صرفا به دلیل قرار گرفتن خودرو در یکی از دو گروه سهمیهای.