اقتصاد۲۴- بازار ارز طی هفتههای اخیر با افزایش قابل توجه قیمت دلار مواجه شده و در مقطعی این اسکناس به محدوده ۲۳۵ هزار تومان رسیده است. در چنین شرایطی، علاوه بر عوامل سیاسی و امنیتی، متغیرهای پولی و اقتصادی نیز در تعیین مسیر قیمت ارز اهمیت دارند.
از سوی دیگر، برای سرمایهگذاران نیز مقایسه ریسک سرمایهگذاری در دلار با بازار طلا و سکه اهمیت بیشتری پیدا کرده است؛ بهخصوص در شرایطی که قیمت دلار در سطوح بالاتری نسبت به ماههای گذشته قرار دارد و همزمان اونس جهانی طلا نیز نوسانات کاهشی قابل توجهی دارد.
تا زمانی که رشد نقدینگی و پایه پولی با نرخهای بالا ادامه داشته باشد و نرخ رشد اقتصادی واقعی نزدیک به صفر یا منفی باشد، ارزش ذاتی ریال به طور مداوم تضعیف میشود
وحید شقاقی شهری، کارشناس اقتصادی، درباره سقف احتمالی قیمت دلار و عوامل تعیینکننده بر قیمت این اسکناس گفت: «از منظر مبانی نظری اقتصاد کلان، تا زمانی که رشد نقدینگی و پایه پولی با نرخهای بالا ادامه داشته باشد و نرخ رشد اقتصادی واقعی نزدیک به صفر یا منفی باشد، ارزش ذاتی ریال به طور مداوم تضعیف میشود.»
او افزود: «در بازه سالهای ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴، حجم نقدینگی از حدود سه هزار و ۵۰۰ همت به ۱۵ هزار و ۶۰۰ همت رسید و در این مدت حجم نقدینگی بیش از چهار برابر شد.»
او ادامه داد: «در زمستان ۱۴۰۲ سیاست کنترل مقداری ترازنامه بانکها توانسته بود نرخ رشد نقدینگی را به صورت موقت تا ۲۴.۳ درصد مهار کند، اما در سال ۱۴۰۴ به دلیل فشار ناشی از خسارات جنگ، تکالیف بودجهای، تسهیلات تکلیفی و اضافه برداشتهای مزمن، فنر نقدینگی رها شد.»
این کارشناس اقتصادی با اشاره به روند نقدینگی در سال گذشته اظهار کرد: «در زمستان ۱۴۰۴ نرخ رشد نقطهای نقدینگی به سقف تاریخی ۵۳.۲۷ درصد رسید و نرخ رشد نقطهای نقدینگی در اسفند ۱۴۰۴ نیز حدود ۵۳ درصد بود.»
او افزود: «در صورت تداوم محاصره دریایی، تشدید تحریمهای اقتصادی و افزایش فشار و تنگنای منابع مالی، به نظر میرسد نرخ رشد نقدینگی در پایان سال ۱۴۰۵ به محدوده ۶۰ تا ۶۵ درصد برسد و حجم نقدینگی به حدود ۲۴ تا ۲۵ هزار همت افزایش پیدا کند.»
او ادامه داد: «هر قدر رشد نقدینگی، البته با در نظر گرفتن ضرورت مقابله با رکود اقتصادی، حمایت از خسارات جنگ و آسیبدیدگان و دهکهای فرودست جامعه، کنترل شود، احتمال جهشهای بیشتر ارزی و در نتیجه تشدید تورم نیز کمتر خواهد شد.»
شقاقی شهری درباره ارتباط حجم نقدینگی و قیمت دلار گفت: «با حجم نقدینگی حدود ۲۵ هزار همت و با توجه به اندازه اقتصاد ایران و حجم تجارت کشورمان و با لحاظ بدهی خارجی اندک (کمتر از ۱۰ میلیارد دلار) در سناریوی بدبینانه قیمت دلار در پایان سال جاری حدود ۲۵۰ هزار تومان خواهد بود. در این سناریو، قدرت دلاری نقدینگی معادل حدود ۱۰۰ میلیارد دلار خواهد بود.»
بیشتر بخوانید:قیمت دلار تا پایان سال چقدر میشود؟ / جنگ محاسبات بازار ارز را تغییر داد
او تاکید کرد: «بنابراین کنترل رشد نقدینگی اهمیت زیادی دارد، زیرا تداوم رشد بالای نقدینگی در کنار رشد اقتصادی پایین، میتواند فشار بیشتری بر ارزش ریال وارد کند و زمینه افزایش دوباره قیمت دلار را فراهم کند.»
این کارشناس اقتصادی درباره انتخاب سرمایهگذاری میان دلار، طلا و سکه نیز گفت: «برای تصمیمگیری درباره نقدینگی موجود در قیمتهای فعلی، باید ریسک دوگانه هر دو بازار را در نظر گرفت. به نظر میرسد طلا و سکه ریسک اصلاح کمتر و در عین حال پتانسیل رشد بیشتری دارند.»
این استاد دانشگاه با اشاره به تبعیت قیمت طلا و سکه در بازار داخلی از دو متغییر قیمت دلار بازار آزاد و قیمت جهانی اونس طلا گفت: «با توجه به نوسانات اونس جهانی طلا، به دلیل سیاستهای انبساطی فدرال رزرو و ریسکهای ژئوپلیتیک جهانی، حباب سکه و طلا از پشتوانه قدرتمند جهانی برخوردار است.»
او تاکید کرد: «اگر قیمت دلار داخلی اصلاح شود، اما اونس جهانی در روند صعودی قرار گیرد، افت قیمت طلا و سکه تعدیل میشود و شدت کمتری خواهد داشت.»
شقاقی شهری درباره ریسک سرمایهگذاری در دلار گفت: «دلار تکمحرکه است و تنها به ریسکهای داخلی و سیاسی ایران واکنش نشان میدهد؛ بنابراین در صورت بروز هرگونه خبر مثبت دیپلماتیک، قیمت دلار میتواند سریعتر و شدیدتر از طلا با ریزش هیجانی مواجه شود.»
او افزود: «علاوه بر این، ریسکهای مربوط به نگهداری فیزیکی دلار، قوانین مبارزه با قاچاق کالا و ارز و شکاف قیمت خرید و فروش، ریسک ساختاری این بازار را افزایش میدهد.» این کارشناس اقتصادی تصریح کرد: «به همین دلیل، برای نقدینگی موجود در شرایط فعلی، ورود یکباره به بازار ارز و خرید دلار با قیمت ۲۳۵ هزار تومان پرریسک است.»
این کارشناس اقتصادی در خصوص امنترین راه برای سرمایهگذاری در بازارها گفت: «راهبرد بهینه، خرید پلهای صندوقهای طلای بورس یا طلای ۱۸ عیار است. زیرا طلا به دلیل پوشش همزمان ریسک تورم داخلی و ریسکهای بینالمللی، ریسک اصلاح کمتری نسبت به دلار دارد.»
شقاقی شهری در خصوص تاثیر تزریق اخبار مساعد سیاسی بر قیمت دلار گفت: «این اخبار معمولاً باعث توقف رشد هیجانی و آغاز یک فاز اصلاحی یا رنج در کوتاهمدت میشود. همانطور که نوسانات و برگشت جزئی قیمت دلار به کانال ۲۲۹ تا ۲۳۱ هزار تومان در آستانه نشست عمان، گواهی بر همین موضوع بود.»
او تاکید کرد: «مساله اصلی در میانمدت و بلندمدت، تغییر نکردن بنیانهای اقتصادی است. اقتصاد سیاسی نشان میدهد که اخبار سیاسی تنها زمانی میتوانند اصلاح پایدار و روند نزولی عمیق ایجاد کنند که به ورود واقعی جریان ارزی و رفع تحریمهای بانکی و اقتصادی منجر شوند.»
این کارشناس اقتصادی در پایان تاکید کرد: «تا زمانی که عوامل بنیادی اقتصاد، بهویژه رشد نقدینگی بالا، رشد اقتصادی ضعیف و محدودیتهای ارزی، تغییر نکنند، اخبار سیاسی بهتنهایی نمیتوانند مسیر بلندمدت بازار ارز را معکوس کنند.»