اقتصاد۲۴- تحریمهای آمریکا علیه صنعت هوایی ایران وارد مرحله تازهای شده است. این بار وزارت خزانه داری آمریکا تنها شرکتهای هواپیمایی ایرانی را هدف نگرفته، بلکه شرکتهای خارجی ارائهدهنده خدمات به این ایرلاینها را نیز در معرض تحریم قرار داده است. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، اعلام کرده است که از ۲۳ سپتامبر، برابر با اول مهر، شرکتها و فرودگاههایی که به هواپیماهای ایرانی سوخت، خدمات فرودگاهی یا امکان فروش بلیت ارائه کنند، با تحریمهای آمریکا و قطع دسترسی به نظام مالی مبتنی بر دلار مواجه میشوند.
اهمیت این تهدید از آنجا ناشی میشود که یک پرواز بینالمللی تنها به هواپیما و خدمه پروازی وابسته نیست و مجموعهای از خدمات در فرودگاه مقصد از سوختگیری و خدمات زمینی گرفته تا فرود، جابهجایی مسافر و فروش بلیت برای انجام آن ضروری است. در واقع، آمریکا تلاش دارد با هدف قرار دادن این زنجیره خدمات، هزینه و ریسک همکاری با ایرلاینهای ایرانی را برای شرکتهای خارجی افزایش دهد.
این اقدام در شرایطی مطرح شده که هواپیماییهای ایران پیش از این نیز تحت تأثیر تحریمها، محدودیت دسترسی به قطعات و مشکلات مربوط به ناوگان و پروازهای خارجی قرار داشته است. اکنون این پرسش مطرح است که اجرای تهدید جدید آمریکا تا چه اندازه میتواند پروازهای خارجی ایران را محدود کند و آیا مردم ایران به طور کامل از پروازهای هوایی محروم میشوند؟
فتحالله امی، استاد تمام گروه هوافضای دانشگاه تربیت مدرس در گفتوگو با اقتصاد۲۴، درباره ابعاد تحریمهای جدید اعلامشده از سوی وزارت خزانهداری آمریکا علیه صنعت هوایی کشور اظهار داشت: در وهله اول باید توجه داشت که این موضوع یک مسئله اقتصادی است و بیش از هر چیز هزینههای اقتصادی به کشور تحمیل میکند. با این حال در سالهای اخیر به دلیل تحریمها، خطوط هوایی ایران هیچگونه قرارداد همکاری مشترک یا ایرلاین فعال در سطح بینالمللی که قرارداد مبادله داشته باشد ندارند که با این اقدام از دست برود.
بیشتر بخوانید: ادعای بسنت درباره توقف پرواز همه خطوط هوایی ایران + فیلم
امی تأکید کرد: از آنجا که کشور ما چنین قراردادهایی ندارد، این تحریم جدید از این منظر اتفاق جدیدی محسوب نمیشود، اگرچه از نظر ناامنی اقتصادی اقدام ناخوشایندی است.
این استاد تمام گروه هوافضای دانشگاه تربیت مدرس درباره راهکارهای مواجهه با تحریمهای صنعت هوایی گفت: میتوان این تحریمها را دور زد. تنها کافی است یک کشور مانند کشورهای همسایه یا غیرهمسایه نظیر روسیه یا چین اجراکننده این تحریم نباشند.
امی ادامه داد: در این صورت تمامی پروازهای کشور به مقصد آن کشور انجام میشود و از آنجا بهصورت ترانزیت، با ایرلاینهای آن کشور به سایر ۸۰ کشور دنیا پرواز صورت میگیرد. به این وسیله میتوان تحریمها را دور زد و مشکلی برای پروازهای ایرلاینهای ایرانی و جابهجایی مسافران ایرانی ایجاد نخواهد شد.
این کارشناس صنعت هوایی در پاسخ به این پرسش که آیا پرواز ترانزیت موجب افزایش هزینه مسافران میشود یا خیر گفت: هزینههای سفر به این دلیل افزایش نمییابد، اما ممکن است مشکلات دیگری که داریم موجب افزایش هزینههای سفر مردم شود.
وی در تشریح علت این موضوع اظهار داشت: تمام فرودگاههای دنیا فعال هستند و مسافران میتوانند به هر کشوری که بخواهند با استفاده از پرواز ترانزیت سفر کنند.
امی در ادامه توضیح داد: مسیر تغییر پیدا میکند و خط هوایی تغییر مییابد، اما بلیطها در داخل کشور به مردم فروخته میشوند و ایرلاین ایرانی از مسافر میپرسد که به کجا قصد سفر دارد، برای مثال اگر مقصد استانبول باشد و مسکو تحریم نباشد، مسافر ابتدا به مسکو رفته و از مسکو به استانبول منتقل میشود.
این استاد تمام گروه هوافضای دانشگاه تربیت مدرس درباره لغو پروازها به برخی کشورها مانند گرجستان و نگرانی مسافران گفت: نه تنها گرجستان، بلکه ممکن است پروازهای تمامی کشورهایی که بخواهند تحریم را اجرا کنند، لغو شود.
وی اضافه کرد: با این حال کشورهایی که نمیخواهند این تحریمها را اجرا کنند، مانند روسیه، همچنان فعال هستند و میتوان با پروازهای ایرلاینهای ایرانی به آنجا رفت و از آنجا به سایر نقاط منتقل شد.
وی همچنین در خصوص تاخیرهای طولانیمدت اخیر در پروازها گفت: تاخیرها همواره یک مسئله عادی در تمام ایرلاینها به شمار میرود. این تاخیرها ممکن است به دلیل نقص خرابی هواپیما، مسائل جوی یا دیگر مسائل جانبی رخ دهد و همواره جزء مسائل پروازهای هوایی بوده است، اما مردم نگران نباشند، زیرا راههایی برای دور زدن تحریمها وجود دارد.
امی با اشاره به مشکلات فرسودگی ناوگان هوایی کشور گفت: در گذشته ما برای اورهال زدن موتور یا سیستمهای آویونیک مجبور به اعزام آنها به خارج از کشور با هزینههای بالای چند میلیون دلاری بودهایم. اما در حال حاضر تمامی این امور و اورهالها در داخل کشور انجام میشود و از این بابت مشکلی وجود ندارد.
این استاد دانشگاه درباره وضعیت قطعات و فرسودگی ناوگان هوایی کشور گفت: مشکلات تهیه قطعات از قبل هم وجود داشته است و در حال حاضر قطعات با واسطه و از طریق بازار سیاه تهیه میشوند.
امی در پاسخ به این سوال که خرید قطعات از بازار سیاه چه تفاوتی در هزینهها ایجاد میکند گفت: قیمت این قطعات بالاتر است و متأسفانه در این زمینه از مدتها پیش مجبور به هزینه بیشتری برای تامین قطعات هواپیماها در کشور بودهایم و این مشکل اکنون نیز به قوت خود باقی خواهد بود.
وی همچنین درباره علت افزایش شدید قیمت بلیتها در روزهای اخیر و رسیدن بلیط استانبول به ۷۰ میلیون تومان اظهار داشت: علت اصلی این موضوع به افت ارزش پول ملی مربوط میشود. بیش از ۸۰ درصد از دلایل این گرانی ناشی از افت ارزش پول ملی است و این مشکل موجب شده تا با افزایش قیمت شدید در بلیتهای هواپیما مواجه باشیم.