اقتصاد۲۴- روستاهای جهانی ایران نه حمایتی دریافت میکنند و نه پیشرفتی داشتهاند. روستاهایی مانند کندوان، اصفهک، سهیلی، کندلوس و شفیعآباد در فهرست بهترین روستاهای گردشگری جهان سازمان جهانی گردشگری (UNWTO) ثبت شدهاند. اکنون نیز ۸ روستای گردشگری ایران برای حضور در رقابت «بهترین روستاهای گردشگری جهان» در سال ۲۰۲۶ نامزد شدهاند؛ پامنار در خوزستان، گیسوم در گیلان، شانهتراش در مازندران، ریاب در خراسان رضوی، درک در سیستان و بلوچستان، قلعهبالا در سمنان، موئیل در اردبیل و مصر در اصفهان. این روستاها در کنار روستاهای منتخب کشورهای دیگر برای قرار گرفتن در فهرست جهانی روستاهای گردشگری رقابت میکنند.
پرسش اینجاست که ثبت جهانی چه سودی برای این روستاها دارد؟ اگر ثبت جهانی شوند چه حمایتی از دولت دریافت میکنند؟ با وجود کوچک شدن سبد خانوار و کاهش قدرت خرید مردم، گردشگری داخلی از رونق افتاده و با وجود جنگ و هشدارهای دولتها به شهروندانشان، توریست خارجی نیز به کشور سفر نمیکند. اما اگر تمامی اینها نیز رخ میداد، بازهم جهانی شدن سود چندانی برای روستاها به ارمغان نمیآورد مگر اینکه از قبل مقصد گردشگری بوده باشند.
چندی پیش مرکز پژوهشهای مجلس گزارشی را درباره تجربه روستاهای جهانی ایران منتشر کرد که بیانگر آن است که صرف ثبت جهانی، الزاما به توسعه پایدار منجر نمیشود. پنج روستای ایرانی که پیش از این در فهرست «روستاهای برتر گردشگری» سازمان جهانی گردشگری قرار گرفتهاند، از این امر به افزایش پایدار درآمد جوامع محلی، توسعه پایدار یا تحول چشمگیر در گردشگری روستایی نرسیدهاند. در این گزارش، مساله اصلی نه خود ثبت جهانی، بلکه نبود سازوکار مناسب حکمرانی، تامین مالی و پایش پس از ثبت عنوان شده است؛ به این معنا که در ایران، ثبت جهانی گاهی به جای نقطه آغاز برنامه توسعه، به پایان سیاستگذاری تبدیل میشود. روستاها به مرحله دوم ارزیابی رسیدهاند و به زودی مشخص خواهد شد کدام یک در فهرست جهانی قرار میگیرند. «محمد جهانشاهی» دبیر کمیته ملی طبیعتگردی و گردشگری سبز کشور به «اعتماد» میگوید: «۸ روستا در مرحله دوم ارزیابی قرار دارند و در مهرماه مشخص میشود کدام یک در فهرست روستاهای جهانی قرار میگیرند.
گردشگری روستایی به دلیل تنوع طبیعی، فرهنگی و اجتماعی ایران ظرفیت قابل توجهی دارد، اما کاهش قدرت خرید خانوارها و افزایش هزینه سفر، تقاضا برای سفر را کاهش داده است. این وضعیت در مقصدهای کوچک و روستایی که وابستگی بیشتری به گردشگر دارند، محسوستر است. فعالان این حوزه میگویند در برخی مناطق غرب کشور، تعداد تورهای روستایی برگزارشده در بهار امسال به حدود ۱۰ درصد میزان سالهای گذشته رسیده است. چنین افتی درآمد اقامتگاهها، راهنمایان، فروشندگان محصولات محلی و دیگر کسبوکارهای وابسته به گردشگری را نیز تحت تأثیر قرار داده است. اقامتگاههای بومگردی نیز میان افزایش هزینههای اداره و کاهش توان پرداخت گردشگران قرار گرفتهاند. بومگردی اساسا برای ارائه اقامت ارزانتر از هتل شکل نگرفته، بلکه هدف آن ایجاد تجربهای متناسب با معماری، سبک زندگی، فرهنگ و غذای محلی مقصد است. با این حال، افزایش هزینههای نگهداری و بهرهبرداری، در کنار کاهش قدرت خرید گردشگران، تعادل اقتصادی این واحدها را دشوار کرده است. «سیدمصطفی فاطمی» مدیرکل توسعه گردشگری داخلی، درباره ۸ روستای نامزد ثبت جهانی به «اعتماد» میگوید:
«هر یک از این روستاها دارای ظرفیتها و جاذبههای طبیعی، فرهنگی و اجتماعی ویژهای هستند، اما برخورداری از جاذبه به تنهایی نمیتواند موفقیت یک مقصد را تضمین کند. برای موفقیت باید در کنار جذب گردشگر، حفاظت از ظرفیتهای موجود و تقویت آنها در چارچوب توسعه پایدار نیز مورد توجه باشد.» «برخی از روستاهای انتخابشده فعالیت خود را در زمینه پایداری به تازگی آغاز کردهاند و در حوزههای اجتماعی و اقتصادی هنوز در مسیر توسعه قرار دارند. زیرساخت، ارتباطات، امنیت و دسترسی به خدمات بهداشتی نیز از جمله عواملی هستند که در ارزیابی یک مقصد گردشگری روستایی اهمیت دارند.» فاطمی با تاکید بر لزوم پایداری و دارا بودن روایت و داستان مشخص در این حوزه، بیان میکند: «روستایی که میخواهد موفق باشد باید روایت و داستان مشخصی در زمینه پایداری داشته باشد و براساس ظرفیتها و ابتکارات ویژه خود حرکت کند.
توسعه گردشگری زمانی میتواند نتیجهبخش باشد که در کنار جذب گردشگر، پایداری اقتصادی، اجتماعی و محیطزیستی مقصد نیز حفظ شود.»، اما مشخص نیست این روستاها حتی با ثبت جهانی به درآمد پایدار از گردشگری برسند و جهانی شدن برای رونق گردشگری روستاها کافی نیست. او درباره علت نرسیدن برخی روستاهای جهانی به درآمد پایدار میگوید: «نمیتوان انتظار داشت یک روستا جدا از شرایط عمومی کشور و تحولات گردشگری، تنها با قرار گرفتن در یک برنامه بینالمللی به شکل قابلتوجهی رشد کند. ممکن است تصور شود جهانی شدن یک روستا به صورت خودکار باعث افزایش ورود گردشگران و درآمد میشود، اما شرایط فعلی کشور امکان استفاده کامل از این ظرفیت را محدود کرده است. ارتباطات و تعاملات بینالمللی ایران با محدودیتهایی مواجه است و این موضوع بر گردشگری کشور و روستاها اثر میگذارد. با وجود شرایط موجود، تلاش کردیم سهمیه ایران در این رویدادها حفظ شود و جایگاه کشور در عرصه بینالمللی از دست نرود.»
فاطمی درباره شانس روستاهای نامزدشده میگوید: «تصمیم نهایی را مراجع بینالمللی اتخاذ میکنند، اما تعدادی از این روستاها ظرفیتها و جاذبههای ویژهای دارند که میتواند در فرآیند ارزیابی مورد توجه قرار گیرد. «شانهتراش» از ویژگیها و جاذبههای خاصی برخوردار است که میتواند در ارزیابی نهایی مورد توجه قرار گیرد. البته همه روستاهای نامزدشده باید الزامات و شاخصهای پایداری را به صورت کامل اجرا کنند. همکاری جامعه محلی نیز مناسب بوده، اما از آنجا که بخشی از برنامهها به تازگی آغاز شده، دستیابی به نتیجه مورد انتظار زمان میبرد.» ظاهرا قرار است پروژه گردشگری احیا برای روستاها اجرایی شود و به گفته فاطمی درحال اجراست. او میافزاید:
بیشتر بخوانید:گردشگر خارجی کجا رفت؟ پشت پرده افزایش ۱۰ تا ۵۰ برابری هزینههای گردشگری ایران
«پروژه «گردشگری احیا» نیز در این مناطق در حال اجراست و میتواند ظرفیتهای تازهای را پیش روی روستاها قرار بدهد. برخی از این مناطق از نظر طبیعی، فرهنگی و تاریخی ظرفیتهایی دارند که نمونه مشابه آنها را به سادگی نمیتوان در نقاط دیگر جهان پیدا کرد.»
مدیرکل توسعه گردشگری داخلی درباره تأثیر تحولات اخیر کشور بر شانس روستاهای ایرانی میگوید: طبیعی است که چنین مسائلی بتواند در ارزیابیها بیتأثیر نباشد، اما تلاش ما این است که ارزیابیها بر ظرفیتهای واقعی روستاها و معیارهای تخصصی استوار باشد.
او ادامه میدهد: اتفاقات اخیر میتواند روند بررسی پروندهها را تحت تأثیر قرار دهد و وضعیت امنیتی کشور و تصویری که در سطح بینالمللی از ایران شکل میگیرد، ممکن است مورد توجه قرار بگیرد.
او تأکید میکند: با این حال، روستاها بر اساس مجموعهای از معیارها ارزیابی میشوند. وضعیت ارتباطات و زیرساختهای ارتباطی، حضور در شبکههای جهانی، امکان استفاده از کارتهای بینالمللی، معرفی مقصد در وبسایتها و اپلیکیشنهای معتبر جهانی، دسترسیپذیری، حفاظت از منابع طبیعی و فرهنگی و مدیریت پایدار مقصد از جمله این معیارها هستند.
هریک از روستاهایی که انتخاب شدهاند ظرفیتهای ویژه و متفاوتی دارند و هرکدام شانس بزرگی برای ثبت جهانی شدن دارند. اما اینکه ثبت جهانی بر توسعه این روستاها چه تاثیری میگذارد، نامشخص است.
مهدی بهاروند، رییس گروه توسعه و محصولات گردشگری در معاونت گردشگری وزارت میراث فرهنگی، درباره تفاوت روستاهای انتخابشده به «اعتماد» میگوید: این روستاها شرایط یکسانی ندارند و هر کدام براساس ویژگیها و محصولات گردشگری خاص خود انتخاب شدهاند. برخی ظرفیتهای منحصربهفردی در زمینه حیات وحش دارند و برخی به دلیل چشمههای آبگرم مورد توجه قرار گرفتهاند. او میافزاید: بخشی از روستاها در حوزه گردشگری دریایی ظرفیت دارند و هر کدام ویژگی متفاوتی ارائه میکنند. بنابراین نمیتوان آنها را مستقیما با یکدیگر مقایسه کرد و گفت کدام روستا شانس بیشتری دارد. ممکن است داوران براساس معیارهای خود به یکی از روستاها امتیاز بیشتری بدهند، اما از نگاه ما همه روستاهای انتخاب شده ظرفیت قابلتوجهی برای رقابت در سطح جهانی دارند.
او درباره مبنای انتخاب روستاها میگوید: تلاش کردیم ویژگیهایی را در نظر بگیریم که برای هر مقصد جنبه منحصربهفرد داشته باشد و بتواند حتی در سطح جهانی به عنوان الگو معرفی شود. قلعهبالا به دلیل فعالیت در زمینه حفاظت از حیات وحش، توسعه گردشگری طبیعتمحور و شکلگیری شبکهای از اقامتگاههای بومگردی مورد توجه قرار گرفت. موئیل نیز به دلیل ارتباط با ژئوپارک، توسعه بومگردی و جاذبههای طبیعی منطقه انتخاب شد.
بهاروند ادامه میدهد: پامنار با برخورداری از چشمههای آب گرم، ظرفیت گردشگری کوهستانی و ارتباط با فرهنگ و زندگی عشایری، یکی از گزینههای مهم بود. درک نیز به دلیل آیینها و سنتهای مردمی، گردشگری دریایی و پدیده تلاقی بیابان و دریا، ویژگیهای متفاوتی دارد. مصر به دلیل گردشگری بیابانی، ظرفیت گردشگری نجوم و شبکه اقامتگاههای بومگردی در میان گزینهها قرار گرفت. روستای زیارت نیز به دلیل حفاظت از بافت تاریخی، گردشگری پایدار، گردشگری کودک و توسعه گردشگری جامعهمحور مورد توجه بود.
او درباره ظرفیتهای روستای شانهتراش میگوید: این روستا در زمینه توسعه گردشگری نوآورانه و ارگانیک، طبیعتگردی، مسیرهای گردشگری طبیعی، گردشگری ساحلی و دریایی، حفاظت و بهرهبرداری مسوولانه از منابع جنگلی و معرفی خوراکهای بومی ظرفیتهای ارزشمندی دارد.
بهاروند درباره مرحله ارزیابی میگوید: پس از تکمیل پروندهها تلاش میکنیم ویژگیها و ظرفیتهای منحصربهفرد هر روستا به صورت کامل در مستندات ارائه شود. مهلت رسمی ارسال پروندهها به سازمان جهانی گردشگری تا ۱۹ خرداد تعیین شده و تلاش ما این است که مدارک مورد نیاز پیش از پایان مهلت تکمیل و ارسال شود. ارزیابی روستاها بر اساس بیش از ۴۰ شاخص و معیار مختلف انجام میشود و برای تکمیل پروندهها همکاری بنیاد مسکن، سازمان حفاظت محیط زیست، منابع طبیعی و دیگر نهادهای مرتبط ضروری است. او ادامه میدهد: برای ایجاد هماهنگی، کمیته ملی گردشگری در وزارتخانه تشکیل میشود و در استانها و شهرستانها نیز جلساتی با مدیریت استانداران و فرمانداران برگزار میشود تا کاستیها شناسایی و مسوولیت دستگاهها مشخص شود.
بهاروند درباره شرایط رقابت امسال میگوید: درگیریهای اخیر و شرایط خاص کشور باعث شد بخشی از فرصتهای برنامهریزیشده از دست برود. حدود دو ماه از برنامهها تحت تأثیر این شرایط قرار گرفت. بخشی از فعالیتهای رسانهای و معرفی روستاها در رسانهها و خبرگزاریهای خارجی امکان اجرا پیدا نکرد و پروژههای عمرانی و زیرساختی نیز به دلیل شرایط جوی و محدودیتهای ناشی از وضعیت کشور مطابق برنامه پیش نرفت. بهاروند تأکید میکند: با وجود این مشکلات، تلاش میکنیم پروندههایی را ارسال کنیم که توان رقابت با روستاهای سایر کشورهای جهان را داشته باشند.
یکی از پرسشهای اصلی این است که آیا کسب عنوان جهانی توانسته مزیت اقتصادی ملموسی برای روستاهای منتخب ایجاد کند یا این عنوان در نهایت به اعتبار بینالمللی محدود مانده است. بهاروند میگوید: بررسی وضعیت این روستاها و بازخوردهای دریافتشده از جوامع محلی نشان میدهد شرایط گردشگری در بسیاری از این مناطق نسبت به گذشته بهتر شده است. عنوان جهانی در وهله نخست یک برند و اعتبار بینالمللی ایجاد میکند، اما تبدیل این اعتبار به توسعه واقعی به عوامل مختلفی بستگی دارد. بخشی از این موضوع به برنامهریزی دولت و دستگاههای مرتبط و بخش دیگر به مردم و فعالان محلی مربوط است؛ اینکه چگونه از این فرصت برای توسعه فعالیتهای گردشگری و معرفی مقصد استفاده کنند. او تأکید میکند: کسب عنوان جهانی به خودی خود تضمینکننده رشد یک روستا نیست. این عنوان زمانی میتواند به توسعه پایدار و بهبود شرایط اقتصادی کمک کند که با برنامهریزی مناسب و مشارکت جامعه محلی همراه شود.
بهاروند درباره مدیریت روستاهای جهانی میگوید: در حال حاضر ساختار مدیریتی مستقلی برای روستاهای جهانی ایجاد نشده که اقدامات پس از ثبت را بر اساس یک برنامه مشخص هدایت کند، اما برای این روستاها نظام ارزیابی و پایش مستمر وجود دارد. روستاهای دارای عنوان جهانی باید اقدامات و تعهدات مشخصی را اجرا و گزارش عملکرد خود را سالانه ارائه کنند.
بیشتر بخوانید:هزینه پنهان جنگ برای اقتصاد منطقه/ چهره جدید گردشگری استانبول و دبی در میانه جنگ ایران
پس از سه سال نیز این گزارشها بررسی میشود و اگر نتایج مثبت باشد، امکان تثبیت جایگاه روستا فراهم خواهد بود. اگر روستایی نتواند استانداردها و الزامات تعیینشده را حفظ کند، این موضوع در ارزیابیهای بعدی مورد توجه قرار میگیرد. او درباره اقدامات انجامشده میگوید: برای نمونه در کندوان، همایش گردشگری روستایی با محوریت روستاهای جهانی و با همکاری دانشگاهها برگزار شد. روستاهای جهانی همچنین هر سال برنامهها و رویدادهای مختلفی برگزار میکنند و در برخی از آنها تعداد اقامتگاههای بومگردی افزایش یافته است.
ظاهرا اعتبارات و حمایتهای مالی برای روستاها درنظر گرفته شده است. بهاروند درباره حمایت مالی میگوید: «متناسب با فرصتها و شرایط هر روستا، اعتبارات و حمایتهایی اختصاص پیدا میکند. رقم ثابتی برای همه روستاها وجود ندارد و میزان حمایت براساس نیازها و پروژههای هر منطقه تعیین میشود. بخشی از منابع نیز از طریق دستگاههای مختلف و طرحهای توسعهای تأمین خواهد شد.» او درباره مدیریت بلندمدت نیز ادامه میدهد: «کارگروههای استانی و شهرستانی تا حدی توانستهاند حرکت جمعی برای توسعه روستاها ایجاد کنند، اما این فرآیندها باید به شکل قانونی و ساختارمند تعریف شوند. لازم است برای روستاهای جهانی یک برنامه یا پلان مدیریتی مشخص تدوین شود تا پس از کسب عنوان جهانی، این روستاها رها نشوند و مسیر توسعه آنها به شکل مستمر دنبال شود.» بهاروند با تاکید بر لزوم تبلیغات برای روستاهای گردشگرپذیر میگوید: «معرفی این مقصدها از طریق نمایشگاههای داخلی و خارجی، تولید کلیپهای تبلیغاتی و حضور در رویدادهای بینالمللی دنبال شده است. بسیاری از روستاهای جهانی از صفحات اختصاصی شبکههای اجتماعی برای معرفی ظرفیتهای خود استفاده میکنند و برای روستاهای امسال نیز طراحی و راهاندازی وبسایت اختصاصی در دستور کار قرار گرفته است. هدف این است که گردشگران بتوانند از طریق این وبسایتها به اطلاعات مورد نیاز درباره جاذبهها و امکانات مقصد دسترسی پیدا کنند. تبلیغات به تنهایی کافی نیست و در کنار آن به یک نظام مدیریتی منسجم نیاز داریم تا فرد یا نهادی مشخص مسوولیت پشتیبانی، هدایت و نظارت را برعهده داشته باشد؛ دستکم تا زمانی که جامعه محلی بتواند مدیریت این ظرفیتها را در اختیار بگیرد.»
گردشگری روستایی ماهیتی فصلی دارد و در تمامی فصول نمیتوان انتظار حضور گردشگران را داشت. هر روستا با توجه به آب و هوا و منطقه جغرافیایی در یک فصل خاص امکان جذب حداکثری توریست را دارد.
مجتبی جوادیه، فعال و مدرس گردشگری روستایی در این مورد به «اعتماد» میگوید: «گردشگری ورودی در شرایط فعلی وضعیت مطلوبی ندارد و این موضوع بر حضور گردشگران خارجی اثر گذاشته است. در گردشگری داخلی نیز بهویژه در بخش روستایی، مشکلات اقتصادی تأثیر قابل توجهی بر میزان سفرها گذاشته است. گردشگری روستایی ماهیتی فصلی دارد. ممکن است یک مقصد تنها سه ماه در سال گردشگر داشته باشد و در برخی مناطق فصل اصلی حتی فقط یک ماه طول بکشد. بنابراین فعالان این حوزه از ابتدا با مفهوم تابآوری مواجه بودهاند، اما افت فعلی گردشگری داخلی روستایی بسیار شدید است.»
او ادامه میدهد: «در غرب کشور تورهای روستایی داشتیم و اگر بهار امسال را با سالهای گذشته مقایسه کنیم، تعداد تورهای برگزارشده به حدود ۱۰ درصد سالهای قبل رسیده است. البته وضعیت همه مناطق یکسان نیست و ممکن است شمال کشور یا شهرهایی مانند شیراز، اصفهان و کاشان شرایط بهتری داشته باشند، اما گردشگری روستایی باید جداگانه بررسی شود. افزایش هزینه اجرای تور نیز مستقیما بر تقاضا اثر گذاشته است. او درباره قیمت اقامتگاههای بومگردی میگوید: بومگردی از ابتدا برای ارائه اقامت ارزانتر از هتل شکل نگرفت. قرار بود محل اقامت با سبک زندگی، معماری و ویژگیهای همان منطقه هماهنگ باشد و گردشگر تجربه زندگی محلی و غذای بومی را به دست آورد. بنابراین بومگردی ترکیبی از اقامت، تجربه و غذای محلی است. افزایش قیمتها نیز از یک سو تحت تأثیر افزایش تقاضا و از سوی دیگر ناشی از بالا رفتن هزینههای اداره و نگهداری اقامتگاههاست.»
جوادیه درباره نقش جامعه محلی میگوید: یکی از مهمترین عوامل توسعه گردشگری، مشارکت مردم محلی است. تجربه نشان داده حتی روستاهایی که ثبت ملی یا جهانی نشدهاند، اگر جامعه محلی مشارکت بالایی داشته باشد، میتوانند در مدت نسبتا کوتاهی در گردشگری رشد کنند. ثبت جهانی میتواند برای مردم یک تلنگر باشد تا متوجه شوند روستای آنها ظرفیت ویژهای دارد و مورد توجه جامعه جهانی قرار گرفته است. این اتفاق میتواند مردم را به مشارکت و سرمایهگذاری ترغیب کند، اما به تنهایی کافی نیست. میراث فرهنگی باید در آموزش و تبلیغات نقش فعال داشته باشد و در سطح کلان و منطقهای نیز سیاستگذاری مشخصی وجود داشته باشد.
جوادیه درباره اثر ثبت جهانی میگوید: «ثبت جهانی باید فرصتی برای معرفی بینالمللی مقصد باشد، اما وقتی گردشگری ورودی ایران شرایط مطلوبی ندارد، نمیتوان از ظرفیت تبلیغاتی این عنوان بهطور کامل استفاده کرد. با این حال، ثبت جهانی بیاثر نیست. اگر شرایط گردشگری ورودی بهتر شود، این عنوان میتواند ابزار مهمی برای معرفی روستاهای ایران در بازارهای جهانی باشد. در گردشگری داخلی نیز ممکن است ثبت جهانی برای مدتی توجه مردم را به یک مقصد افزایش بدهد، اما این اثر لزوما پایدار نیست. برای توسعه واقعی، مشارکت جامعه محلی، سرمایهگذاری، آموزش، تبلیغات و برنامهریزی ضروری است. دولت نیز باید حمایت کند و وزارت میراث فرهنگی در زمینه آموزش و تبلیغات نقش فعالتری داشته باشد.»
او درباره کندوان میگوید: «این روستا سالها پیش از ثبت جهانی نیز مقصد گردشگری بوده و گردشگران داخلی و خارجی به آن سفر میکردند. بنابراین ثبت جهانی برای کندوان یک پله دیگر در مسیر توسعه است، نه آغاز گردشگری. کندلوس نیز پیش از ثبت جهانی مقصد گردشگری بوده و سالهاست گردشگر دارد. وجود موزه مردمشناسی و جذابیت بافت روستا نیز به شکلگیری این مسیر کمک کرده است. بنابراین نمیتوان توسعه گردشگری آن را صرفا نتیجه ثبت جهانی دانست. روستاهایی نیز وجود دارند که گردشگری در آنها هنوز به شکل مطلوب توسعه پیدا نکرده، سرمایهگذاری کافی ندارند و مشارکت مردم در آنها پایین است. در چنین شرایطی، صرف ثبت جهانی نمیتواند تحول چشمگیری ایجاد کند.»
جوادیه با اشاره به شرایط نابهسامان گردشگری کشور درحال حاضر تأکید میکند: «شرایط فعلی کشور، کاهش گردشگری ورودی و عادی نبودن پروازها نیز برنامهریزی فعالان گردشگری را دشوارتر کرده است. روستاهایی مانند میمند و کندوان نیز به دلیل برخورداری از جاذبههای خاص، دهههاست که در آنها روی گردشگری کار شده و مسیر توسعه آنها بسیار پیشتر از ثبت جهانی آغاز شده است.»
مساله ۸ روستای نامزد شده فقط کسب یک عنوان بینالمللی نیست. اگر عنوان جهانی به یک خبر و افزایش موقت توجه گردشگران محدود شود، نمیتوان انتظار داشت اقتصاد روستا تغییر اساسی کند. اما اگر این عنوان با برنامه مدیریتی، سرمایهگذاری، آموزش جامعه محلی، توسعه زیرساخت، معرفی حرفهای مقصد و مشارکت واقعی مردم همراه شود، میتواند به فرصتی برای توسعه پایدار تبدیل شود.
ثبت جهانی در نهایت یک فرصت است؛ نه تضمین توسعه. فاصله میان «ثبت شدن» و «توسعه پیدا کردن» به اقداماتی بستگی دارد که بعد از اعلام نتیجه آغاز میشوند.