اقتصاد۲۴- ایران شاید برای بسیاری از مردم دنیا نقشی از یک گربه روی نقشه جهان باشد، اما برای آنها که به ایران سفر کردهاند، کشوری بوده که سالها در ذهن و خاطرشان باقی مانده است. از کوچههای یزد و پلهای اصفهان تا کاخهای تهران و خانههای کاشان. از تخت جمشید و پاسارگاد در فارس تا دامنههای دماوند و چشماندازهای البزر. در کنار جاذبههای تاریخی، مواجهه با مردم و فرهنگ نیز گاه تجربههای دلنشینی برای آنها برجا گذاشته است. با این حال در بیشتر از یک سال گذشته، جنگ احتمالا برای بسیاری از گردشگرانی که قصد سفر به ایران را داشتند، عاملی بود تا درباره سفرشان با احتیاط بیشتری تصمیم بگیرند.
به مناسبت روز جهانی جهانگردی، تجربه سفر به ایران تعدادی گردشگر خارجی سوژه گزارش شد. از آنها پرسیدیم چه چیزی ایران را برایشان جذاب کرده؟ در سفر با چه تجربههایی روبهرو شدهاند؟ مردم ایران را چگونه دیدهاند؟ و جنگ چه تأثیری بر تصمیم آنها برای سفر دوباره گذاشته است؟ پاسخها البته یکدست نبود. هرکدام از این گردشگران ایران را از زاویهای متفاوت دیدهاند؛ یکی از میهماننوازی و طبیعت ایران میگوید، دیگری از محدودیتهایی که به عنوان یک زن تجربه کرده است. با این حال، روایتهای متفاوتشان، یک نقطه اشتراک داشت: بسیاری از آنها هنوز ایران را مقصدی میدانند که دوست دارند دوباره ببینند.
«پائولا» زن جوانی از لهستان است. سالها قبل به ایران آمده و قرار بوده امسال هم به ایران بیاید، اما به دلیل جنگ سفر خود را متوقف کرده است: «ایران یکی از کشورهایی است که من را به سوی خودش میکشد. اگر واضحتر بگویم، احساس میکنم ایران بهسادگی همان جایی است که به آن تعلق دارم». پائولا یک بار در سال ۲۰۱۶ به ایران سفر کرده و سفرش در سال جاری به دلیل جنگ متوقف شده است: «امسال میخواستم دوباره به ایران بروم.
۱۰ سال پیش از تهران، کاشان، ابیانه، قم، یزد، اصفهان و شیراز دیدن کردم. امسال میخواستم برای کوهپیمایی به کوههای البرز بروم، قلههای علمکوه و دماوند را صعود و بعد هم از رشت و تبریز دیدن کنم. جنگ باعث شده در حال حاضر برنامههایم برای آینده را متوقف کنم. نهتنها در حال حاضر سفر در این منطقه بسیار دشوار است، بلکه ورود به ایران و گرفتن ویزا هم در شرایط فعلی آسان نیست». او احساس ترسش را اینطور بیان میکند: «واقعا میترسم اگر درگیریها تشدید شود، جانم را از دست بدهم یا در بهترین حالت، هنگام بازگشت به لهستان با مشکل مواجه شوم. در سفر قبلی هیچ مشکلی برایم پیش نیامد، اما حالا جنگ همهچیز را تغییر داده است». او تجربه خوشایندی از برخورد با مردم در ایران دارد: «ایرانیها بسیار صمیمی، خونگرم و شاد هستند. در طول اقامتم بارها مهربانی و میهماننوازی آنها را تجربه کردم و از کمکشان بهرهمند شدم. هیچوقت با چیزی مواجه نشدم که از آن خوشم نیاید». پائولا دوست دارد باز هم به ایران برگردد: «به محض اینکه جنگ تمام شود، حتما به ایران خواهم رفت. بیصبرانه منتظرم دوباره به آنجا برگردم تا گوشههای بیشتری از این کشور زیبا را ببینم و با آدمهای فوقالعاده بیشتری آشنا شوم».
«ایزی» و شریک زندگیاش «سباستین»، آلمانی هستند و با یک ون قدیمی ۴۶ساله دور دنیا سفر میکنند: «اسم ون ما «کومتا» است. سفرمان را در سال ۲۰۲۲ از اسپانیا، از جزیره ایبیزا، شروع کردیم. از اروپا عبور کردیم و بعد از ورود به ترکیه، به گرجستان، ارمنستان و سپس ایران رفتیم. خیلی مشتاق بودیم ایران را ببینیم، چون از دوستان، خانواده و سایر مسافران، نظرات بسیار متفاوتی درباره ایران شنیده بودیم.
ایران و مردمش واقعا ما را شگفتزده کردند. فوقالعاده مهربان بودند؛ تا آن زمان با آدمهایی به این مهربانی روبهرو نشده بودیم. طبیعت و چشماندازهای ایران هم بسیار جالب و خیرهکننده بود». آنها یک بار به ایران آمدهاند و دو ماه در ایران حضور داشتند: «در ماههای اکتبر، نوامبر و دسامبر ۲۰۲۳ در ایران بودیم. از شمال وارد ایران شدیم. اولین توقفمان یک دریاچه نمک بود که اسمش یادم نیست. تبریز، تهران، رشت، شیراز و تخت جمشید، اصفهان، ماسوله، یزد، بندر انزلی، کاشان، جزیره قشم، جزیره هرمز، بندرعباس، کویر لوت و زاهدان در مرز پاکستان را دیدیم». او درباره جنگ میگوید: «وقتی ما به ایران سفر کردیم، جنگی در جریان نبود. ما اصولا حاضر نیستیم به کشوری که درگیر جنگ است سفر کنیم. ما به دنبال شادی و آشنایی با فرهنگهای دیگر، در صلح و آزادی هستیم. جنگ برای من چیزی غیرطبیعی است». او هم از مردم ایران بهخوبی یاد میکند، اما یک نکته غافلگیرش کرده است: «ایرانیان فوقالعادهاند.
بیشتر بخوانید:۸ روستای ایرانی در راه شهرت جهانی؛ کدام روستاها شانس جهانی شدن دارند؟
ذهنهای بسیار بازی دارند، کنجکاوند و سرشار از میهماننوازی هستند. تجربهای واقعا شگفتانگیز بود. البته اگر بخواهم کاملا صادقانه حرف بزنم، ما در میان مردم تفاوتی دیدیم. عدهای تندرو بودند». ایزی درباره تمایلش برای حضور دوباره در ایران میگوید: «قطعا دوباره به ایران سفر میکنیم. در سفر اولمان فرش نخریدیم و بعد خیلی از این بابت پشیمان شدیم. پس مجبوریم برگردیم. البته این تنها دلیل بازگشت ما نخواهد بود.
هنوز جاهای زیادی در ایران هست که باید ببینیم و ما عاشق مردم و غذاهای ایران شدیم. یک روز برمیگردیم». او مسافرانی را میشناسد که به دلیل جنگ سفر خود را متوقف کردهاند: «ما مسافران دیگری را میشناسیم که مثل ما زمینی سفر میکنند. آنها به دلیل شروع جنگ وارد ایران نشدند. حتی مطمئن نیستم که در حال حاضر امکان دریافت ویزا وجود داشته باشد. من تا زمانی که جنگ ادامه داشته باشد، به ایران سفر نمیکنم».
«میشاییل» یک توریست آلمانی است. او ابتدا برای فتح قله دماوند به ایران آمده است: «ابتدا کوه دماوند توجهم را جلب کرد. بعد از آن، پنج سال در کشورهای دیگر سفر کردم. همیشه با خاطرهای خوب از ایران یاد میکردم، چون واقعا از سفر سال ۲۰۱۷ لذت برده بودم. البته چند نفر از اعضای آن گروه واقعا غیرقابل تحمل بودند، به همین دلیل به این فکر افتادم که این بار بهتنهایی در ایران سفر کنم». او بارها به ایران سفر کرده است: «اولینبار در سال ۲۰۱۷ به ایران سفر کردم.
بعد از آن در سالهای ۲۰۲۲، ۲۰۲۳، ۲۰۲۴، ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ دوباره به ایران برگشتم. در این سفرها از تهران، مشهد، زاهدان، بندرعباس، بوشهر، اهواز، دزفول، شیراز، اردبیل (دو بار)، ارومیه، تبریز، آستارا، رشت، بندر انزلی، کرج و سرعین دیدن کردم. علاوه بر این، در هر سفر یک برنامه کوهنوردی هم داشتم». میشاییل امسال با وجود نگرانیهایی که داشته، به ایران آمده است: «امسال واقعا درباره چند موضوع نگران بودم. به همین دلیل بلیت پرواز رفت به ایران را فقط ۱۴ ساعت پیش از پرواز رزرو کردم. نگرانی اصلیام این بود که آیا میتوانم بدون مشکل به کشورم برگردم و اینکه مردم چه واکنشی نسبت به من خواهند داشت. خوشبختانه همهچیز بهخوبی پیش رفت. تنها مشکلی که پیش آمد این بود که اولین پرواز برگشتم لغو شد.
بهجز همان پرواز لغوشده، مشکل دیگری نداشتم». نظر او هم درباره مردم ایران مثبت است: «من همیشه مردم ایران را افرادی روشنفکر، میهماننواز و با من بسیار صمیمی دیدهام. در هیچکدام از کشورهای دیگری که سفر کردهام، مردم به اندازه ایرانیها به یک گردشگر علاقه و توجه نشان نمیدادند. البته فکر میکنم دلیلش این است که تعداد گردشگران آلمانی که به ایران سفر میکنند زیاد نیست». او باز هم به ایران سفر خواهد کرد: «حداکثر تا سال آینده دوباره برمیگردم. برای من هیچ کشوری جذابتر از ایران نیست. وقتی به گذشته نگاه میکنم، فکر میکنم باید خیلی زودتر سفر به ایران را شروع میکردم. این روزها گاهی با خودم فکر میکنم چرا دو سال از تعطیلاتم را در هند گذراندم».
آنطور که گردشگران میگویند، جنگ تأثیر قابل توجهی بر گردشگری دارد. شاید سؤال این است که سایه جنگ چقدر توانسته بر آمار ورود گردشگر به ایران اثر بگذارد؟ دیماه سال گذشته یعنی ۱۴۰۴، وزیر میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری درباره آمار گردشگر ورودی به ایران به «شرق» گفت: «مبنای آمار ما کسانی هستند که به عنوان گردشگر ویزا میگیرند، از مرزهای زمینی، هوایی و دریایی وارد میشوند و فراجا ویزای آنها را مهر میزند. در سال ۱۴۰۲، حدود شش میلیون و ۲۰۰ هزار نفر و در سال ۱۴۰۳، هفت میلیون و ۳۹۹ هزار نفر برای گردشگری به ایران وارد شدهاند. در ۹ ماهه ابتدایی امسال هم حدود پنج میلیون و ۵۰۰ هزار نفر آمار رسمی ورود داشتهایم». انوشیروان محسنیبندپی، معاون گردشگری وزیر میراث فرهنگی، ۳۱ شهریور امسال در یک نشست خبری با خبرنگاران اعلام کرد:
«در پنج ماه نخست سال ۱۴۰۵، بیش از یک میلیون و ۹۰۰ هزار گردشگر وارد کشور شدهاند و این نشان میدهد گردشگری خارجی نیز با وجود شرایط موجود ادامه دارد». این آمار در مقایسه با آنچه وزیر درباره آمار سال ۱۴۰۴ عنوان کرد، نشان از کاهش ورود گردشگر دارد. بندپی به حرفهایش این را هم اضافه کرد: «آمار ۱۲ میلیون گردشگر در دو سال گذشته، مستند به آمار مبادی ورودی و اطلاعات موجود است. اداره گذرنامه در پایان هر ماه، آمار ورود به کشور را به وزارت میراث فرهنگی اعلام میکند و ما نیز همان اطلاعات را منتشر میکنیم؛ بنابراین در تولید این آمار یا آمارسازی نقشی نداریم». بندپی درباره ابهام مطرحشده درباره آمار ۱۲ میلیون و ۴۰۰ هزار گردشگر هم گفت: «آمارها براساس مهر ورود به کشور ثبت میشوند و ممکن است برخی افراد با اهداف مختلف از جمله تجارت، خرید، درمان، زیارت، طبیعتگردی یا سایر فعالیتها وارد کشور شده باشند». او ادامه داد:
«در سال ۱۴۰۳ حدود هفت میلیون و ۳۹۰ هزار گردشگر وارد کشور شدند و از ابتدای فعالیت دولت چهاردهم نیز تلاش کردهایم آمارها بهصورت ماهانه و تفکیکشده ارائه شود». معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی افزود: «برای افزایش شفافیت، اطلاعات ورود گردشگران را از نظر مرز ورودی، اعم از هوایی، زمینی و دریایی و همچنین هدف سفر، مورد تحلیل قرار میدهیم». او گفت: «این اطلاعات بهصورت تحلیلی در اختیار معاونت گردشگری قرار میگیرد و تلاش داریم جزئیات بیشتری از ترکیب گردشگران ورودی و نحوه ورود آنها را در اختیار رسانهها قرار دهیم». تلاشهای خبرنگار روزنامه شرق برای دریافت آخرین آمار ورود گردشگر بهصورت جزئی و با تفکیک از وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری به نتیجه نرسید.