اقتصاد۲۴- سوخو ۳۷ ترمیناتور، جنگنده آزمایشی و فوق‌العاده‌ای از روسیه که با قابلیت‌های مانورپذیری بی‌نظیرش تحسین جهانی را برانگیخت، اما هرگز به مرحله تولید انبوه نرسید.
در دوران پایانی جنگ سرد، شرکت سوخو تلاش کرد تا با نوآوری‌های بی‌سابقه، نسل جدیدی از جنگنده‌های روسی را معرفی کند. یکی از نتیجه‌های برجسته این تلاش، توسعه جنگنده Su-۳۷ بود که قرار بود مرز‌های دینامیک پرواز را جابجا کند. این هواپیمای منحصر‌به‌فرد با تمرکز بر مانورپذیری فوق‌العاده و سیستم‌های پیشرفته، امید‌های زیادی را برای برتری هوایی در آینده به وجود آورد.
سوخو ۳۷ ترمیناتور که با نام سوپر فلنکر نیز شناخته می‌شد، یکی از تاثیرگذارترین هواپیما‌های جنگی روسیه بود. این جنگنده در طول دهه ۱۹۹۰ میلادی در نمایشگاه‌های هوایی، تماشاگران را شگفت‌زده می‌کرد، اما متاسفانه هرگز وارد خدمت عملیاتی نشد. در حقیقت تنها یک نمونه اولیه از آن ساخته شد و سرانجام در سال ۲۰۰۲ میلادی در یک سانحه سقوط کرد. Su-۳۷ به‌دلیل پرواز متفاوتش که شبیه به یک فضاپیما بود، حسابی جلب توجه می‌کرد و قادر بود اصول آیرودینامیک متداول را زیر پا بگذارد و با زوایای حمله بسیار بالا پرواز کند.
با وجود نابودی نمونه اولیه Su-۳۷، روس‌ها از آن به‌عنوان بستری برای آزمایش فناوری‌ها و تکنیک‌های جدید استفاده کردند که در نهایت در سایر اعضای خانواده فلنکر مانند Su-۲۷ و Su-۳۵ به کار گرفته شدند. توسعه این جنگنده در دهه ۱۹۸۰ میلادی و در اوج جنگ سرد آغاز شد و سوخو در آن زمان آزمایش موتور‌های با قابلیت تغییر بردار رانش را آغاز کرد. این فناوری ابتدا روی نمونه Su-۲۷M آزمایش شد و بعدا به ویژگی برجسته Su-۳۵ نیز تبدیل شد. راهکار هوشمندانه سوخو این بود که موتور‌ها مستقیما به کنترل هواپیما کمک کنند تا در زوایای حمله بالا و سرعت‌های بسیار پایین، سطوح کنترل آیرودینامیکی دچار مشکل نشوند.
بیشتر بخوانید: رونمایی از جنگنده بدون سرنشین X-BAT با قابلیت برخاست و فرود عمودی
T۱۰M-۱۱ که یازدهمین نمونه اولیه Su-۲۷M بود، در نهایت به Su-۳۷ تبدیل شد. این هواپیما به موتور‌های توربوفن با پس‌سوز لیولکا-ساتورن AL-۳۷FU مجهز شد که نازل‌های آنها می‌توانستند حدود ۱۵ درجه به بالا یا پایین منحرف شوند. سوخو ۳۷ ترمیناتور برای اولین بار در تاریخ ۲ آوریل ۱۹۸۶ میلادی توسط خلبان آزمایشی مشهور روس، «یوگنی فرولوف»، از ژوکوفسکی به پرواز درآمد. این جنگنده توانایی انجام مانور‌هایی را داشت که هر هواپیمای جنگی معمولی را دچار واماندگی می‌کرد. قابلیت ترکیب بردار رانش با سیستم کنترل پرواز دیجیتالی «Fly-by-wire» در Su-۳۷، امکان مانورپذیری فوق‌العاده، حتی در سرعت‌های پایین را فراهم می‌کرد. در نمایشگاه بین‌المللی هوایی فارن‌بورو سال ۱۹۹۶ میلادی، Su-۳۷ مانور رزمی «سوپر کبرا» را در برابر تماشاگران حیرت‌زده اجرا کرد. به‌لطف طراحی آیرودینامیکی منحصر‌به‌فرد و موتور‌های با قابلیت تغییر بردار رانش، Su-۳۷ به‌راحتی می‌توانست مانور «فولروف چاکرا» یا «کولبیت» را انجام دهد که در آن خلبان هواپیما را ۳۶۰ درجه به دور خود می‌چرخاند در حالی که در یک منطقه بسیار کوچک از آسمان باقی می‌ماند.
سوخو ۳۷ ترمیناتور به حسگر‌های پیشرفته در کابین خلبان مجهز بود. رادار N۰۱۱M Bars می‌توانست ادعا کند که تا ۲۰ هدف هوایی را ردیابی کرده و به‌صورت همزمان با ۸ هدف درگیر شود. این هواپیما دارای یک رادار رو به عقب به‌همراه یک سیستم جست‌و‌جو و ردیابی فروسرخ (IRST) چشمگیر بود. در همین حال، خود کابین خلبان دارای چهار نمایشگر چند منظوره بود که در مقایسه با هواپیما‌های دوران شوروی که پیش از Su-۳۷ ساخته شده بودند، پیشرفت قابل توجهی محسوب می‌شد.
Su-۳۷ حداکثر وزن برخاستی حدود ۳۴،۹۲۷ کیلوگرم داشت. حداکثر سرعت آن بیش از ۲٫۵ ماخ بود و سقف پروازی آن به حدود ۱۷،۹۸۳ متر می‌رسید. این جنگنده همچنین از قابلیت‌های رزمی قابل توجهی برخوردار بود. هواپیما دارای ۱۲ جایگاه حمل تسلیحات خارجی بود که قادر به حمل حدود ۷،۹۸۳ کیلوگرم مهمات بود. اگر Su-۳۷ به تولید انبوه می‌رسید، با موشک‌های هوا به هوای کوتاه‌برد R-۷۳ و موشک‌های فراتر از میدان دید R-۷۷ سازگار می‌بود. همچنین می‌توانست تسلیحات هوا به زمین را حمل کند. یک توپ ۳۰ میلی‌متری GSh-۳۰-۱ با ۱۵۰ گلوله نیز برای تسلیحات داخلی فراهم شده بود.
متاسفانه سرنوشت سوخو ۳۷ ترمیناتور قربانی آشفتگی‌های سیاسی و رکود اقتصادی روسیه پس از فروپاشی شوروی شد. حتی قبل از سقوط غم‌انگیز آن در سال ۲۰۰۲ میلادی، این هواپیما به‌دلیل کاهش قابل توجه بودجه دفاعی روسیه و بقای شرکت سوخو از طریق فروش‌های خارجی، وارد تولید انبوه نشد. Su-۳۷ تمام دوران حرفه‌ای خود را یا در حال پرواز برای تحت تاثیر قرار دادن تماشاگران در نمایشگاه‌های هوایی بود یا به‌عنوان بستری برای آزمایش فناوری‌های جدید به کار می‌رفت که در نهایت در سایر جنگنده‌های روسی ادغام شدند.
شرکت سوخو از نمونه اولیه Su-۳۷ برای جلب مشتریان خارجی استفاده کرد، اما هیچ‌کس تمایل نداشت برای راه‌اندازی یک خط تولید کاملا جدید برای Su-۳۷ هزینه‌ای بپردازد. در زمان سقوط هواپیما در ۱۹ دسامبر ۲۰۰۲ میلادی در نزدیکی شاتورا، خارج از مسکو، موتور‌های اصلی با قابلیت تغییر بردار رانش Su-۳۷ به‌دلیل قدیمی شدن با موتور‌های معمولی جایگزین شده بودند. ارزیابی داده‌های سقوط توسط مقامات روسی نشان داد که هواپیما دچار خستگی سازه‌ای شده بود که احتمالا به سقوط نهایی آن کمک کرده است. با این حال نقش Su-۳۷ به‌عنوان یک نمایشگر فناوری، آن را برای روس‌ها بسیار مفید ساخت. اگرچه Su-۳۷ هرگز از مرحله نمونه اولیه فراتر نرفت و به سرانجام ناگواری رسید، اما روس‌ها از آنچه داشتند نهایت استفاده را بردند.