اقتصاد۲۴- احسان عظیمی‌راد، رئیس کمیته بهره‌وری و نظارت بر اجرای قانون جهش تولید دانش‌بنیان کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس شورای اسلامی در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصاد ۲۴ درباره ضرورت مدیریت کلان و ملی حوزه انرژی و وظایف نهاد‌های حاکمیتی در این بخش، گفت: نکته بسیار مهم این است که ما در کشوری زندگی می‌کنیم که هم منابع سرشار طبیعی و هم منابع انسانی قدرتمند و بااستعداد دارد. منابع طبیعی سرشار ما مانند نفت و گاز نباید ما را به این تصور برساند که این منابع نعمت‌هایی بی‌نهایت هستند و می‌توانیم هر میزان که می‌خواهیم از آنها استفاده کنیم. وی افزود: دشمنی دشمنان در ۴۷ سال گذشته از زمان پیروزی انقلاب اسلامی و به‌ویژه در جنگ اخیر نشان داده است که آنها می‌توانند در مسیر صادرات نفت، فروش نفت، انتقال گاز و همه این موضوعات موانعی ایجاد کنند؛ از هدف قرار دادن پالایشگاه‌ها گرفته تا جلوگیری از عبور کشتی‌ها و اقدامات مختلف دیگر؛ بنابراین باید بدانیم که اگرچه کشور ما سرشار از منابع طبیعی است، اما این منابع اولاً نامحدود نیستند و روزی به پایان خواهند رسید و ثانیاً دشمن می‌تواند مانع از آن شود که ما از این منابع به نفع آرامش ملت و کشور استفاده کنیم.
عظیمی‌راد ادامه داد: نکته مهم دیگر، برخورداری کشور از منابع انسانی قدرتمند است. ما نیرو‌های نخبه و توانمند زیادی داریم. من به دلیل اینکه رئیس کمیته بهره‌وری و نظارت بر اجرای قانون جهش تولید دانش‌بنیان در مجلس هستم، این موضوع را با اطلاع عرض می‌کنم که شرکت‌های متعدد فناور و دانش‌بنیان در کشور داریم که در زمینه بهینه‌سازی مصرف فعالیت می‌کنند و خروجی‌های بسیار خوبی نیز داشته‌اند.
رئیس کمیته بهره‌وری و نظارت بر اجرای قانون جهش تولید دانش‌بنیان کمیسیون آموزش مجلس تصریح کرد: شرکت‌های دانش‌بنیان در حوزه هوشمندسازی صنعت گاز، هوشمندسازی صنعت نفت و هوشمندسازی صنعت آب فعالیت دارند و همه این اقدامات می‌تواند به مدیریت صحیح مصرف منجر شود. وی با اشاره به مشکلات موجود در سیاست‌های حاکمیتی گفت: در سیاست‌های حاکمیت با دو مشکل بزرگ مواجه هستیم. مشکل اول این است که مدیران ما قائل به استفاده از این ظرفیت نیروی انسانی هدفمند نیستند. منظور من از حاکمیت صرفاً دولت نیست، بلکه مجموعه حاکمیت است. همچنان این تفکر در پیکره حاکمیت وجود دارد که باید از بیرون چیزی خریداری کنیم و قطعات یا محصولات مورد نیاز را از خارج وارد کنیم، در حالی که امروز می‌توانیم به توان داخلی اتکا کنیم.
عظیمی‌راد افزود: این ظرفیت داخلی می‌تواند در زمینه هوشمندسازی و مدیریت بهینه مصرف برق، آب، گاز و سایر حوزه‌های انرژی به شکل موثر مورد استفاده قرار گیرد؛ بنابراین باید از ظرفیت شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان داخلی برای حل مسائل کشور استفاده کنیم. وی مشکل دوم را ضعف در حل مشکلات روزمره و نگهداری زیرساخت‌های موجود دانست و گفت: متاسفانه در پیکره نظام و سیستم حاکم، مدیران ما همیشه قائل به رفع برخی مشکلات روزمره نیستند. برای مثال، در صنایع نیروگاهی، وقتی اورهال نیروگاه‌ها را به‌خوبی انجام نمی‌دهیم و نیروگاه‌ها را نه به بخش خصوصی واقعی، بلکه به بخش «خصولتی» واگذار می‌کنیم، با مشکل مواجه می‌شویم.
نماینده مردم مشهد و کلات در مجلس ادامه داد: وقتی نیروگاه‌های ما به تامین اجتماعی و شستا داده می‌شوند که دولتی هستند، یا وقتی نیروگاه‌های ما به بانک سپه و مجموعه‌های مختلف دیگری واگذار می‌شوند که خصوصی نیستند، در حالی که اصل ۴۴ قانون اساسی بر آنها حاکم نیست، اما در گذشته به این مجموعه‌ها واگذار شده‌اند، شاهد مشکلاتی در مدیریت و نگهداری نیروگاه‌ها هستیم. وی گفت: این مجموعه‌ها در تعمیر و نگهداری نیروگاه‌ها کوتاهی می‌کنند و حتی بعضاً نوع مدیریت آنها انسان را به این فکر می‌اندازد که به سمت تعطیلی نیروگاه‌ها پیش می‌روند. نتیجه این وضعیت آن است که ما در زمینه تولید بهینه برق دچار مشکل می‌شویم.
عظیمی‌راد تصریح کرد: نیروگاه‌های کشور امروز می‌توانند برق مورد نیاز کشور را تامین کنند و دیگر نیازی به قطعی برق واحد‌های صنعتی یا خانگی نداشته باشیم، اما می‌بینیم که نیروگاه‌ها از راندمان لازم برخوردار نیستند و برخی نیروگاه‌ها با راندمان زیر ۵۰ درصد برق تولید می‌کنند. این یک نکته کلیدی است که باید مورد توجه قرار گیرد. وی در ادامه با اشاره به وضعیت مصرف آب در بخش کشاورزی گفت: در حوزه مصرف آب نیز وقتی خود مسئولان جهاد کشاورزی اعلام می‌کنند که ۸۵ درصد مصرف آب کشور مربوط به بخش کشاورزی است، این موضوع بسیار مهمی است. وقتی مسئولان این مسئله را می‌دانند و خودشان نیز آن را اعلام می‌کنند، این سؤال برای ما پیش می‌آید که چرا در جهت کاهش این میزان مصرف، حتی به اندازه پنج، ۱۰ یا ۲۰ درصد، حرکت نمی‌کنیم.
رئیس کمیته بهره‌وری و نظارت بر اجرای قانون جهش تولید دانش‌بنیان کمیسیون آموزش مجلس افزود: با هوشمندسازی و مکانیزه کردن نحوه تزریق آب در مناطق کشاورزی، استفاده از روش‌های آبیاری قطره‌ای یا استفاده از پساب به جای آب شرب، می‌توان مصرف آب را مدیریت کرد. راهکار‌های جدی برای این موضوع وجود دارد و باید از آنها استفاده شود. وی همچنین با اشاره به هدررفت آب در شبکه‌های انتقال گفت: نکته سوم این است که چرا مسئولان حوزه آب و فاضلاب کشور اعلام می‌کنند که در کشور هدررفت آب در لوله‌های زیرزمینی داریم. پوسیدگی لوله‌ها باعث شده است که میزان قابل توجهی آب هدر برود. برای مثال، ما در مشهد ۲۳ درصد و در استان خراسان رضوی ۳۲ درصد هدررفت آب داریم.
عظیمی‌راد ادامه داد: اگر همتی داشته باشیم و با صرف هزینه‌ای مناسب، این لوله‌ها را نوسازی کنیم، عملاً می‌توانیم جلوی این میزان هدررفت آب شرب را بگیریم؛ بنابراین این سؤال مطرح است که چرا در مشهد، تهران و بسیاری از شهر‌ها باید با بحران آب مواجه باشیم. وی تأکید کرد: بخشی از پاسخ این است که هم آب را در بخش کشاورزی از دست می‌دهیم و هم در زیرزمین و شبکه‌های انتقال آب هدررفت داریم؛ بنابراین هم منابع خوبی در اختیار داریم که باید قدر آنها را بدانیم و درست مصرف کنیم و هم استعداد‌های ناب و نیرو‌های نخبه‌ای داریم که باید از این ظرفیت برای بهینه‌سازی مصرف استفاده کنیم.
نماینده مردم مشهد و کلات در مجلس گفت: بخشی از این موضوع نیازمند دستورالعمل و سیاست‌گذاری در دولت و حاکمیت است و بخش مهم دیگر به تجهیزات مربوط می‌شود. وقتی تجهیزات هوشمند برای مدیریت مصرف نصب کنیم، برای مثال تجهیزاتی که باعث شوند در نبود یک فرد یا حتی یک جنبنده، چراغی روشن نماند، مدیریت مصرف به شکل بهینه انجام می‌شود. وی افزود: در نهایت، این اقدامات باعث می‌شود مدیریت بهینه و صحیح مصرف صورت بگیرد. البته همان‌طور که عرض کردم، یک بخش مهم موضوع این است که مدیران ما قائل به حل مشکلات روزمره نیستند. برای مثال، در نیروگاه‌ها، مدیران باید در اورهال، تعمیر و نگهداری و به‌روز نگه داشتن نیروگاه‌ها دقت کنند.
عظیمی‌راد ادامه داد: مدیران باید در کنترل آب مصرفی در بخش کشاورزی، در جهاد کشاورزی و همچنین در میزان مصرف آب شرب و مدیریت آب و فاضلاب نیز دقت لازم را داشته باشند. به نظر من، این مدیریت در شرایط فعلی کافی نیست. وی تأکید کرد: بنابراین، من فکر می‌کنم اگر چنین شرایطی ایجاد شود و مدیریت مناسبی صورت بگیرد، در زمینه مدیریت بهینه مصرف می‌توانیم عملکرد خوبی داشته باشیم و در واقع برای آیندگان این ذخیره انرژی را حفظ کنیم.