اقتصاد۲۴- صف خرید خودرو دوباره طولانی شده است. این بار بیش از یک میلیون و ۳۰۰ هزار نفر برای خرید ۳۱ هزار دستگاه خودرو ثبت‌نام کرده‌اند. به ازای هر خودرو به‌طور میانگین حدود ۴۳ متقاضی وجود دارد.
آماری که بار دیگر این پرسش را پیش می‌کشد که چرا خودرو با وجود افزایش قیمت‌ها، همچنان برای گروهی از خریداران جذاب است؟ آیا این حجم از تقاضا را می‌توان به نیاز خانوارها برای خرید خودرو نسبت داد یا پای انگیزه دیگری هم در میان است؟ بازگشت خودرو به سبد دارایی خانوارها، بیش از آنکه پدیده‌ای تازه باشد، تکرار الگویی است که در دوره‌های تورمی بار‌ها در بازار دیده شده است.
بابک صدرایی، کارشناس بازار خودرو در این باره می‌گوید: «وقتی اقتصاد در مسیر تورم حرکت می‌کند مردم برای حفظ ارزش دارایی‌هایشان به بازار‌هایی روی می‌آورند که امکان تبدیل پول به کالا و فروش دوباره آن را فراهم می‌کنند.
در این شرایط مردم تلاش می‌کنند پول‌های سرگردان، پس‌انداز یا دارایی‌شان را به کالایی تبدیل کنند که ارزش آن همگام با تورم افزایش پیدا کند. خودرو در این میان یکی از گزینه‌های در دسترس است، چون نقدشوندگی بالایی دارد و می‌توان آن را در مدت نسبتاً کوتاهی به پول نقد تبدیل کرد.»
در کنار تورم، فاصله میان قیمت کارخانه و بازار آزاد نیز در بازگشت تقاضای سرمایه‌ای نقش دارد. زمانی که یک خودرو با قیمت مصوب عرضه می‌شود، اما در بازار آزاد با نرخ بالاتری معامله می‌شود، ثبت‌نام در طرح فروش می‌تواند برای متقاضیانی که به دنبال کسب سود هستند، جذابیت پیدا کند.
صدرایی در پاسخ به این پرسش که آیا فاصله قیمت کارخانه و بازار، عامل اصلی هجوم متقاضیان به طرح‌های فروش است، می‌گوید: «اگر فاصله قیمت‌ها وجود نداشته باشد انگیزه سرمایه‌گذاری در این بازار هم کاهش پیدا می‌کند. بخشی از مردم به این دلیل وارد بازار خودرو می‌شوند که هم ارزش پول‌شان را در برابر تورم حفظ کنند و هم از اختلاف قیمت کارخانه و بازار بهره ببرند.»
بیشتر بخوانید:خصوصی‌سازی سایپا؛ آیا این راهکار می‌تواند بحران بدهی‌ها را حل کند؟
به گفته این کارشناس هرچه فاصله میان عرضه و تقاضا بیشتر شود امکان شکل‌گیری و گسترش بازار غیررسمی نیز افزایش پیدا می‌کند. در چنین بازاری، قیمت‌ها تنها تحت تأثیر هزینه تولید یا قیمت مصوب نیستند، بلکه میزان کمبود خودرو و انتظارات خریداران و فروشندگان نیز بر آنها اثر می‌گذارند.
صدرایی می‌گوید: «افزایش قیمت کارخانه و عرضه خودرو‌ها می‌تواند در کوتاه‌مدت فاصله میان نرخ مصوب و قیمت بازار را کاهش دهد، اما نتیجه نهایی به این بستگی دارد که آیا افزایش قیمت با رشد تولید همراه می‌شود یا خیر؟»
او توضیح می‌دهد: «وقتی قیمت کارخانه افزایش پیدا می‌کند بازار مدتی مکث می‌کند و قیمت جدید کارخانه ممکن است به قیمت بازار نزدیک شود. اما بعد این پرسش مطرح می‌شود که آیا تولید هم افزایش پیدا می‌کند یا نه. اگر تولید به اندازه‌ای بالا برود که عرضه بیشتری وارد بازار شود، فاصله قیمت‌ها می‌تواند کاهش پیدا کند. اما اگر تولید افزایش پیدا نکند، تقاضا همچنان باقی می‌ماند و بازار دوباره مسیر خودش را می‌رود.»