اقتصاد۲۴- گوگل با شرکت ولتوس (Voltus) برای توسعه یک «نیروگاه مجازی» در شبکه برق منطقه‌ای PJM آمریکا به توافق رسیده است. بر اساس این قرارداد، ولتوس باید با تجمیع ظرفیت‌های انعطاف‌پذیر مصرف برق در خانه‌ها و کسبوکارها، تا ۱۰۷۰ مگاوات ظرفیت جدید در اختیار شبکه قرار دهد؛ رقمی که در مقیاس یک نیروگاه بزرگ هسته‌ای است.
این طرح در ادامه توافق اولیه دو شرکت در ژوئن ۲۰۲۶ اجرا می‌شود که هدف آن تأمین ۱۰۰ مگاوات ظرفیت انعطاف‌پذیر بود. توافق تازه، دامنه برنامه را به‌طور قابل‌توجهی گسترش می‌دهد. با این حال، برق مورد نیاز از طریق ساخت نیروگاه تازه‌ای تولید نمی‌شود؛ بلکه مصرف‌کنندگان در زمان‌هایی که شبکه تحت فشار است، مصرف خود را کاهش می‌دهند یا از منابع ذخیره انرژی استفاده می‌کنند.
نیروگاه مجازی برخلاف نیروگاه‌های معمولی، مجموعه‌ای از توربین‌ها و تجهیزات تولید برق نیست. این سامانه با اتصال و هماهنگ‌سازی منابع پراکنده، مانند باتری‌ها، ترموستات‌های هوشمند و تجهیزات برقی کسبوکارها، ظرفیت‌های کوچک را به منبعی قابل‌استفاده برای مدیریت شبکه تبدیل می‌کند.
برای مثال، ترموستات هوشمند می‌تواند در ساعات اوج مصرف، فعالیت سیستم سرمایشی را به‌طور موقت کاهش دهد. خودرو‌های برقی نیز می‌توانند شارژ خود را به ساعت‌هایی موکول کنند که تقاضا برای برق کمتر است. برخی کسبوکارها هم می‌توانند فعالیت تجهیزات پرمصرف را برای مدتی محدود کنند یا در صورت نیاز از باتری‌های ذخیره انرژی کمک بگیرند.
هر یک از این اقدامات به‌تنهایی مقدار محدودی برق آزاد می‌کند، اما تجمیع آنها در هزاران خانه و واحد تجاری می‌تواند ظرفیت قابل‌توجهی در اختیار شبکه قرار دهد. ولتوس مسئول شناسایی و جذب مشترکان، هماهنگ‌سازی منابع و پرداخت مشوق‌های مالی به شرکت‌کنندگان خواهد بود.
رشد سریع مراکز داده، به‌ویژه مراکزی که برای آموزش و اجرای مدل‌های هوش مصنوعی به کار می‌روند، تقاضا برای برق را افزایش داده است. تأمین این انرژی به یکی از چالش‌های اصلی شرکت‌های فناوری تبدیل شده؛ زیرا ساخت نیروگاه‌های جدید و توسعه زیرساخت‌های انتقال برق زمان‌بر است و با محدودیت‌هایی مانند هزینه‌های بالا و انتظار برای تجهیزات روبه‌روست.
شبکه PJM که بخش‌هایی از ۱۳ ایالت آمریکا و واشینگتن دی‌سی را پوشش می‌دهد، به حدود ۶۷ میلیون نفر خدمات‌رسانی می‌کند. افزایش تقاضای مراکز داده و عقب‌ماندن توسعه ظرفیت تولید برق از رشد مصرف، فشار بر این شبکه را بیشتر کرده و هزینه تأمین ظرفیت را افزایش داده است.
در چنین شرایطی، نیروگاه‌های مجازی می‌توانند راهکاری سریع‌تر برای مدیریت کمبود ظرفیت در ساعات اوج مصرف باشند. به‌جای آنکه شبکه برای پاسخ‌گویی به چند ساعت اوج تقاضا به ساخت نیروگاه‌های جدید متکی باشد، می‌تواند با کاهش موقت مصرف در نقاط مختلف، بخشی از فشار را کنترل کند.
الن زاکرمن، مسئول توسعه بازار انرژی گوگل در آمریکای شمالی و جنوبی، نیروگاه‌های مجازی را راهکاری کوتاه‌مدت و مهم برای افزایش ظرفیت شبکه دانسته است. به گفته او، این روش می‌تواند هم به تقویت زیرساخت انرژی پاک کمک کند و هم ظرفیت مورد نیاز را با سرعت بیشتری در اختیار شبکه قرار دهد.
در این برنامه، گوگل هزینه ایجاد ظرفیت جدید را تأمین می‌کند و ولتوس با مشارکت خانه‌ها و کسبوکارها، منابع پراکنده را در قالب یک نیروگاه مجازی مدیریت می‌کند. مشترکانی که در زمان فشار بر شبکه مصرف خود را کاهش دهند یا از منابع ذخیره انرژی استفاده کنند، می‌توانند از تخفیف در قبض برق یا پرداخت مستقیم برخوردار شوند.
شرایط مالی قرارداد جدید اعلام نشده است، اما دو شرکت آن را یکی از بزرگترین برنامه‌های ظرفیت توزیع‌شده در مقیاس یک شرکت بزرگ فناوری توصیف کرده‌اند. ولتوس در حال حاضر نیز ظرفیت‌های پراکنده انرژی را در بخش‌های مختلف آمریکا مدیریت می‌کند و می‌خواهد با توسعه این مدل، سهم بیشتری در پاسخ‌گویی به تقاضای رو به رشد برق داشته باشد.
با وجود این، نیروگاه‌های مجازی لزوماً جایگزین نیروگاه‌های سنتی نخواهند شد. اگر مصرف برق مراکز داده همچنان افزایش یابد، شبکه‌ها احتمالاً به توسعه ظرفیت تولید و زیرساخت‌های انتقال نیز نیاز خواهند داشت. مزیت اصلی این راهکار آن است که می‌تواند در فاصله زمانی مورد نیاز برای ساخت زیرساخت‌های جدید، بخشی از فشار بر شبکه را کاهش دهد.
گسترش این مدل همچنین می‌تواند به کاهش هزینه‌های شبکه کمک کند؛ زیرا تأمین ظرفیت در ساعات اوج مصرف، یکی از عوامل افزایش هزینه برق است. مطالعه‌ای که وزارت انرژی آمریکا در سال ۲۰۲۴ منتشر کرد، ظرفیت رشد نیروگاه‌های مجازی را قابل‌توجه ارزیابی کرده بود و نشان می‌داد این راهکار‌ها می‌توانند تا سال ۲۰۳۰ نقش بزرگ‌تری در مدیریت تقاضای برق داشته باشند.
با این حال، میزان موفقیت طرح گوگل به توانایی ولتوس در جذب تعداد کافی از مشترکان، مدیریت مطمئن منابع و فراهم‌کردن ظرفیت مورد نیاز در زمان‌های حساس بستگی دارد. نیروگاه مجازی برق تازه‌ای تولید نمی‌کند؛ بلکه تلاش می‌کند از ظرفیت موجود، به‌ویژه در ساعات اوج تقاضا، استفاده مؤثرتری داشته باشد.