اقتصاد۲۴- بازار سهام پس از تجربه یک دوره رشد قابل‌توجه در سالجاری، حالا این روز‌ها با مجموعه‌ای از عوامل بازدارنده مواجه شده است؛ عواملی که از یک سو به شناسایی سود پس از افزایش قیمت‌ها و از سوی دیگر به تشدید نااطمینانی‌های سیاسی و اقتصادی بازمی‌گردند.
در این راستا، بررسی شرایط فعلی نشان می‌دهد که نمی‌توان عقب‌نشینی شاخص‌ها را تنها به یک عامل نسبت داد؛ و رشد پرشتاب قیمت سهام در ماه‌های گذشته، انگیزه شناسایی سود را در میان معامله‌گران افزایش داده است. ضمن این که برخی نماد‌های معاملاتی در این دوره، بازدهی‌های بسیار بالایی را تجربه کرده‌اند و طبیعی است که پس از چنین رشدی، بخشی از سرمایه‌گذاران ترجیح دهند سود کسب‌شده را نقد کنند. این رفتار به‌ویژه زمانی شدت می‌گیرد که چشم‌انداز آینده بازار سهام با ابهام همراه باشد.
با این حال، عامل مهم دیگری نیز در تداوم فشار فروش این روز‌های تالار شیشه‌ای نقش دارد؛ "افزایش ریسک‌های سیاسی و نگرانی از تحولات مرتبط با روابط ایران و آمریکا". در شرایطی که احتمال تغییر در متغیر‌های کلان اقتصادی و سیاسی وجود دارد، سرمایه‌گذاران معمولا با احتیاط بیشتری تصمیم می‌گیرند. به همین دلیل، حتی کاهش قیمت سهام و جذاب‌تر شدن برخی نسبت‌های ارزش‌گذاری نیز لزوما به بازگشت فوری تقاضا منجر نمی‌شود.
یکی از ویژگی‌های مهم بازار سهام، تاثیرپذیری آن از انتظارات است؛ و در دوره‌های افزایش نااطمینانی، سرمایه‌گذاران ممکن است پیش از آنکه تغییر محسوسی در عملکرد عملیاتی شرکت‌ها اتفاق بیفتد، ریسک‌های احتمالی را در قیمت سهام لحاظ کنند. این موضوع می‌تواند موجب شود سهام شرکت‌هایی که از وضعیت بنیادی مناسبی برخوردارند نیز با فشار فروش مواجه شوند.
در این زمینه کارشناسان معتقدند بخش قابل‌توجهی از احتیاط فعلی سرمایه‌گذاران ناشی از نگرانی‌های سیاسی و احتمال تشدید تنش میان ایران و آمریکا است؛ و در صورت کاهش این ریسک‌ها، امکان بازگشت بخشی از نقدینگی به بازار سهام وجود دارد.
این در شرایطی است که محدوده ۷ میلیون و ۶۵۰ هزار واحد، حالا سطوح مهم شاخص کل در شرایط فعلی است و در صورت کاهش تنش‌های سیاسی و تقویت تقاضا، حفظ این محدوده می‌تواند زمینه بازگشت بازار سهام را فراهم کند. در این سناریو، سطح ۸ میلیون واحد نخستین مقاومت مهم شاخص خواهد بود و عبور از آن می‌تواند مسیر حرکت به سمت محدوده ۸ میلیون و ۵۰۰ هزار واحد را هموار کند.
بیشتر بخوانید:پیش بینی بورس امروز سه شنبه ۱۲ آبان ماه ۱۴۰۵ / بازگشت بورس به مدار صعود منتفی شد؟
البته تحقق چنین مسیری تنها به تحولات سیاسی وابسته نیست؛ و افزایش ارزش معاملات، تغییر جهت جریان نقدینگی حقیقی و همراهی سهام بزرگ و بنیادی نیز برای شکل‌گیری یک روند صعودی معتبر ضروری است.
در مقابل، ادامه نااطمینانی‌های سیاسی می‌تواند سناریوی متفاوتی را پیش روی بورس قرار دهد؛ به طوری که در صورت تشدید فشار فروش و از دست رفتن محدوده ۷ میلیون و ۵۵۰ هزار واحد، سطح ۷ میلیون و ۲۰۰ هزار واحد می‌تواند به‌عنوان حمایت بعدی شاخص مطرح شود. در این وضعیت، افزایش خروج پول حقیقی و کاهش قدرت تقاضا می‌تواند اصلاح بازار را عمیق‌تر کند.
اهمیت این سناریو در آن است که در دوره‌های افزایش ریسک، عوامل بنیادی همیشه تعیین‌کننده رفتار کوتاه‌مدت سرمایه‌گذاران نیستند؛ و ممکن است شرکتی از نظر سودآوری و دارایی‌ها وضعیت مناسبی داشته باشد، اما نگرانی از آینده اقتصاد و تحولات سیاسی مانع ورود سرمایه‌گذاران به سهام آن شود.
از سوی دیگر، برخی کارشناسان نسبت به شکل‌گیری یک موج صعودی قدرتمند در کوتاه‌مدت در بازار سهام نگاه محتاطانه‌تری دارد؛ و معتقدند بازار سهام در ماه‌های گذشته رشد قابل‌توجهی را تجربه کرده و نمی‌توان انتظار داشت این روند با همان شدت ادامه پیدا کند.
ضمن این که در شرایط فعلی، احتمال نوسان و رفت‌وبرگشت شاخص‌ها بیشتر از شکل‌گیری یک روند صعودی یکپارچه است؛ و تداوم ریسک‌های سیاسی و نبود چشم‌انداز روشن اقتصادی نیز می‌تواند مانع از ورود گسترده سرمایه‌های جدید به بازار شود.
البته این دیدگاه به معنای نبود فرصت سرمایه‌گذاری در بورس نیست؛ و بررسی وضعیت سودآوری شرکت‌ها، گزارش‌های عملکردی و فاصله قیمت سهام از ارزش‌های بنیادی همچنان می‌تواند فرصت‌هایی را برای سرمایه‌گذاران بلندمدت مشخص کند. با این حال، ارزندگی یک سهم به‌تنهایی برای ایجاد موج صعودی در کل بازار کافی نیست.
در مجموع، بورس تهران در مقطع فعلی بیش از آنکه در آستانه یک صعود قدرتمند قرار داشته باشد، درگیر تعیین تکلیف میان دو نیروی متضاد است؛ جایی که از یک طرف، جذاب‌تر شدن قیمت برخی سهام پس از اصلاح و از طرف دیگر، ریسک‌های سیاسی و اقتصادی که مانع بازگشت اعتماد می‌شوند. بنابراین، جهت حرکت بازار سهام در کوتاه‌مدت به میزان زیادی به تحولات سیاسی، رفتار نقدینگی و توان شرکت‌ها برای حفظ سودآوری وابسته خواهد بود؛ و تا زمانی که این متغیرها به شکل همزمان به نفع بازار تغییر نکنند، انتظار برای یک موج صعودی فراگیر چندان قابل اتکا نخواهد بود.
مهدی حاجی‌وند، کارشناس بازار سرمایه