روزنامه لبنانی «الاخبار» در تحلیلی نوشت: شکست جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای و از دست رفتن اکثریت این حزب در هر دو مجلس کنگره آمریکا، تصمیمگیری درباره ازسرگیری جنگ با ایران را برای دونالد ترامپ دشوارتر کرده است. با افزایش فشارهای داخلی و اختلافنظر در دولت آمریکا، گزینههای پیش روی ترامپ میان مذاکره، تشدید درگیری نظامی و ادامه فشارهای اقتصادی محدود شده است.
با انتقال اکثریت کنگره به دموکراتها، دولت ترامپ در پرونده ایران با موانع سیاسی و قانونی بیشتری روبهرو خواهد شد؛ موانعی که با طولانی شدن جنگ و افزایش هزینههای آن، جدیتر میشوند. هرچند رئیسجمهور آمریکا همچنان اختیار صدور فرمان نظامی را دارد، شکست جمهوریخواهان هزینه سیاسی ازسرگیری جنگ را افزایش میدهد و به مخالفان دولت امکان بیشتری برای نظارت بر اهداف و هزینههای عملیات نظامی میدهد. این وضعیت همچنین قدرت مانور رژیم صهیونیستی برای فشار بر واشنگتن را محدودتر میکند.
بر اساس برخی نظرسنجیها، ۶۲ درصد آمریکاییها با جنگ مخالفت کردهاند. هزینههای نظامی نیز تا اواخر اکتبر، طبق دادههای پنتاگون که رویترز به آنها دست یافته، از ۴۷ میلیارد دلار فراتر رفته است. دولت ترامپ علاوه بر این، برای تأمین هزینههای جنگ و بازسازی ذخایر تسلیحاتی به دنبال بودجه بیشتری است.
در چنین شرایطی، اقناع افکار عمومی برای آغاز دور تازهای از جنگ دشوار خواهد بود؛ بهویژه آنکه عملیات قبلی نیز نتوانسته است به رویارویی با ایران پایان دهد. با این حال، کنگره جدید تا سوم ژانویه آینده (۱۳ دی) کار خود را آغاز نمیکند و ترامپ حدود دو ماه فرصت دارد تا با تکیه بر ترکیب فعلی کنگره، تصمیمهای مورد نظرش را پیش ببرد.
پس از آغاز به کار کنگره جدید نیز اختیارات نظامی ترامپ بهعنوان فرمانده کل نیروهای مسلح از بین نمیرود، اما نظارت بر عملکرد دولت افزایش خواهد یافت. دموکراتها میتوانند با بررسی هزینههای نظامی، تحقیق درباره تصمیمهای دولت و احضار مقامها، روند جنگ را با محدودیتهای بیشتری روبهرو کنند و برای محدود کردن اختیارات رئیسجمهور در استفاده از نیروهای نظامی بدون مجوز کنگره تلاش کنند.
در ماههای گذشته، مجلس نمایندگان آمریکا سه قطعنامه برای پایان دادن به مشارکت نیروهای آمریکایی در عملیات علیه ایران تصویب کرده بود و سنا نیز قطعنامه مشابهی را به تصویب رسانده بود؛ اما این اقدامات به توقف عملیات منجر نشد. دولت ترامپ با استناد به اختیارات رئیسجمهور، این قطعنامهها را مانع ادامه عملیات ندانست.
هرچند ترامپ میتواند مصوبات کنگره را وتو کند و لغو وتوی او به رأی دوسوم هر دو مجلس نیاز دارد، تسلط دموکراتها بر کمیتهها و دستور کار کنگره میتواند روند پیشبرد سیاستهای جنگی دولت را دشوارتر کند.
در داخل دولت آمریکا سه رویکرد درباره ایران مطرح است. بر اساس گزارش باراک راوید در آکسیوس، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، از دستیابی به توافق دیپلماتیک حمایت میکنند. در مقابل، پیت هگست، وزیر جنگ، خواهان ازسرگیری حملات است؛ رویکردی که با موضع بنیامین نتانیاهو همخوانی دارد. گروه سوم، شامل مارکو روبیو، وزیر خارجه، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری و جان رتکلیف، رئیس سیا، ادامه فشار اقتصادی بدون توافق نهایی یا بازگشت به جنگی گسترده را ترجیح میدهد.
توافق دیپلماتیک میتواند برای ترامپ دستاوردی سیاسی به همراه داشته باشد و از فشارهای ناشی از اختلال در بازار انرژی بکاهد؛ اما ممکن است به امتیازهایی نیاز داشته باشد که اسرائیل و برخی جریانهای دولت آمریکا با آن مخالفاند. ازسرگیری جنگ نیز با هدف تحمیل شروط سختتر به تهران یا دستیابی به یک دستاورد نظامی، خطر ورود آمریکا به درگیری طولانی و غیرقابلکنترل را افزایش میدهد. در مقابل، تداوم تحریمها و محاصره اقتصادی در کنار مذاکرات پراکنده، بحران را بدون حلوفصل باقی میگذارد و هزینههای آن را ادامهدار میکند.
در این میان، نتانیاهو همچنان برای ازسرگیری حملات به ایران فشار میآورد. آکسیوس گزارش داده است که نخستوزیر رژیم صهیونیستی در تماس تلفنی شنبه گذشته از ترامپ خواسته بود بلافاصله پس از انتخابات میاندورهای حملات جدیدی علیه ایران انجام دهد؛ اما ترامپ ترجیح داده است فرصت بیشتری به مذاکرات بدهد.
روزنامه عبری «جروزالمپست» نیز در تحلیلی نوشت که نتایج انتخابات آمریکا اسرائیل را با دو سناریوی نگرانکننده روبهرو میکند: توافق ترامپ با تهران همراه با امتیازدهی به ایران، یا پایان دادن به جنگ از طریق عملیاتی کوتاهمدت که به رئیسجمهور آمریکا امکان دهد بدون تحقق کامل خواستههای تلآویو، مدعی پیروزی شود.
شکست جمهوریخواهان همچنین به مخالفان نتانیاهو فرصت داده است تا درباره تأثیر تضعیف موقعیت ترامپ بر آینده سیاسی نخستوزیر اسرائیل بحث کنند. رابطه نزدیک دو طرف و حمایت ترامپ از نتانیاهو، یکی از پشتوانههای سیاسی او در داخل اسرائیل و ابزاری برای اثرگذاری بر تصمیمهای واشنگتن درباره ایران بوده است؛ رابطهای که اکنون ممکن است کارایی گذشته را نداشته باشد.
از سوی دیگر، اعلام ناگهانی ترامپ در روز انتخابات درباره توقف کمکهای سالانه چهار میلیارد دلاری آمریکا به اسرائیل از پایان سال جاری، بحثها درباره آینده حمایت مالی و نظامی واشنگتن از تلآویو را افزایش داده است.
ترامپ در توجیه این تصمیم مدعی شد اسرائیل دیگر به این کمکها نیاز ندارد و ادامه پرداخت آنها به ابزاری برای فشار سیاسی علیه جمهوریخواهان تبدیل شده است. این موضع نشان میدهد حمایت از اسرائیل نیز به یکی از موضوعات اختلافی در رقابتهای سیاسی آمریکا تبدیل شده؛ موضوعی که پیشتر از توافق نسبی دو حزب برخوردار بود.
با در اختیار گرفتن اکثریت کنگره از سوی دموکراتها، احتمال افزایش بحثها درباره میزان کمکهای نظامی به اسرائیل، شروط آن و نحوه نظارت بر این حمایتها وجود دارد؛ هرچند اختلافنظر درون حزب دموکرات و نفوذ جریانهای حامی اسرائیل همچنان مانع شکلگیری موضعی یکپارچه خواهد بود.