اقتصاد۲۴-مریم وحیدیان: همزمان با تشدید تحریم‌ها و محاصره دریایی آمریکا علیه ایران و اختلال در مسیر‌های واردات و صادرات، عمان بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است. آمار‌های منتشرشده در آبان ۱۴۰۵ نشان می‌دهد صادرات از ابتدای سال مجدد عمان به ایران رشد قابل توجهی داشته و صادرات ایران به این کشور نیز افزایش یافته است.
مرکز ملی آمار عمان اعلام کرده صادرات مجدد این کشور به ایران در اوج درگیری‌های تنگه هرمز بیش از ۲ برابر شده و ارزش تجارت این کشور با ایران در پنج ماهه نخست سال جاری میلادی را ۵۷۲ میلیون دلار شده است. ایران در این دوره بزرگ‌ترین مقصد صادرات مجدد عمان بوده است. از آنجا که صادرات مجدد به معنای ورود کالا به عمان و سپس صادرات آن به ایران به تغییر در کالا است، می‌توان ارزیابی کرد که عمان برخی از واردات خود از کشور‌های دیگر را هم از مسیر عمان انجام داده است. طبیعاً این نوع از صادرات برای کشور هزینه‌های بیشتری نسبت به واردات از کشور مورد نظر و بدون واسطه عمان دارد.
این در حالی است که محدودیت‌های دریایی و افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل، تجار ایرانی را به استفاده از مسیر‌های جایگزین وادار کرده است.
از سوی دیگر، عبدالامیر ربیهاوی، مدیرکل دفتر غرب آسیا و آفریقای سازمان توسعه تجارت، در آبان امسال اعلام کرد صادرات ایران به عمان در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ با رشد ۲۳ درصدی به یک میلیارد و ۱۶۴ میلیون دلار رسیده است. این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۹۴۸ میلیون دلار بود.
همچنین گزارش‌ها حاکی از این است که فعالیت مسیر‌های تجاری سنتی میان ایران و بندر خصب عمان ادامه دارد. در این مسیر کالا‌ها با شناور‌های کوچک میان دو طرف جابه‌جا می‌شوندو احتمالاً در شرایط محاصره دریایی یکی از روش‌های مهم تبادل کالا میان دو کشور هستند.
با این حال، عمان هنوز نمی‌تواند جایگزینی بدون محدودیت برای مسیر‌های تجاری قبلی ایران باشد. براساس گزارش‌ها اختلال در پرواز‌های عمان در مهرماه انتقال تلفن همراه به ایران را با مشکل مواجه کرد. همچنین افزایش هزینه بیمه و حمل‌ونقل دریایی، استفاده از مسیر‌های جایگزین را برای برخی کالا‌ها پرهزینه کرده است.
ضمناً در شرایط کنونی، هزینه تخلیه و بارگیری مجدد، انتقال کالا، بیمه و محدودیت‌های بانکی همچنان می‌توانند مانع گسترش این همکاری‌ها شوند؛ بنابراین رشد صادرات مجدد عمان به ایران را باید نشانه‌ای از افزایش اهمیت این کشور در شبکه تجاری ایران دانست، نه لزوماً جایگزینی کامل برای امارات.
جمال رازقی جهرمی، رئیس اتاق مشترک ایران و عمان، در گفت‌و‌گو با اقتصاد۲۴ درباره وضعیت تجارت دو کشور در شرایط محدودیت‌های دریایی گفت: عمان علاقه‌مند به توسعه تجارت با ایران است و از گسترش مبادلات استقبال می‌کند، اما فشار‌های آمریکا روند همکاری‌های تجاری را کُند کرده است. با وجود این فشارها، تجارت میان دو کشور همچنان برقرار است و فعالان اقتصادی برای ادامه مبادلات از روش‌های غیرمستقیم، به‌ویژه در زمینه انتقال پول و تسویه معاملات، استفاده می‌کنند.
وی با اشاره به تلاش برای تأمین کالا‌های اساسی مورد نیاز ایران از مسیر عمان افزود: فهرستی از کالا‌های اساسی مورد نیاز کشور در اختیار سفارت عمان در ایران قرار گرفته است تا زمینه همکاری و تأمین این اقلام فراهم شود.
رازقی جهرمی با بیان اینکه محدودیت فعالیت در بنادر بزرگ عمان یکی از موانع اصلی توسعه تجارت با این کشور است، توضیح داد: بنادر بزرگ عمان عمدتاً در اختیار سرمایه‌گذاران خارجی، از جمله کشور‌های اروپایی، قرار دارند و این مجموعه‌ها در چارچوب تحریم‌های آمریکا فعالیت می‌کنند و اجازه همکاری با ایران را نمی‌دهند.
وی افزود: به همین دلیل، بخش عمده مبادلات تجاری ایران از طریق بنادر کوچک‌تری انجام می‌شود که تحت مدیریت خود عمانی‌ها قرار دارند.
رئیس اتاق مشترک ایران و عمان تصریح کرد: بنادر کوچک عمان ظرفیت محدودی برای تخلیه و بارگیری کالا دارند و به همین دلیل، حجم کالایی که امکان جابه‌جایی از این مسیر‌ها وجود دارد، محدود است.
وی با تأکید بر اینکه حجم تجارت ایران و عمان در ماه‌های اخیر کاهش نیافته و حتی روند افزایشی داشته است، گفت: محدودیت استفاده از بنادر بزرگ مسئله جدیدی نیست و پیش از تحولات اخیر و حتی قبل از جنگ نیز به دلیل تحریم‌ها امکان همکاری گسترده با این بنادر وجود نداشت. بنابراین، افزایش یا تداوم تجارت دو کشور به معنای برطرف شدن موانع موجود نیست.