اقتصاد۲۴- برآورد‌ها حاکی از آن است که ناترازی گاز در زمستان پیش رو در پی آسیب‌های ناشی از جنگ تحمیلی سوم به حدود ۴۰۰ میلیون متر مکعب برسد، شرایطی که می‌تواند ۱۱ استان کشور را با تنش گازی مواجه کند؛ در این شرایط مسئولان معتقدند کاهش یک درجه‌ای دمای محیط توسط شهروندان هم می‌تواند نقش موثری در مدیریت مصرف و عبور از روز‌های سرد سال داشته باشد.
با فرارسیدن روز‌های سرد سال و افزایش مصرف گاز در بخش خانگی و تجاری، ضرورت مدیریت مصرف و اصلاح الگوی استفاده از انرژی بیش از گذشته اهمیت پیدا می‌کند؛ به‌ویژه آنکه امسال بخشی از ظرفیت تولید گاز کشور در پی آسیب به تأسیسات پالایشگاهی از مدار خارج شده و با وجود تلاش‌های انجام‌شده برای بازگرداندن ظرفیت‌های آسیب‌دیده همچنان حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب از توان تولیدی کشور احیا نشده است. این شرایط در کنار ناترازی سال‌های گذشته ضرورت همراهی مشترکان و استفاده بهینه از منابع موجود را دوچندان می‌کند.
از سوی دیگر ناترازی گاز در سال‌های گذشته و در دوره اوج مصرف حدود ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیون مترمکعب برآورد می‌شد؛ بنابراین با در نظر گرفتن ظرفیت تولیدی احیانشده و ناترازی موجود، کشور در زمستان پیش‌رو با شرایطی مواجه است که مجموع کاهش ظرفیت و ناترازی گاز می‌تواند به حدود ۴۰۰ میلیون مترمکعب برسد. در چنین وضعیتی مدیریت مصرف دیگر صرفاً یک توصیه عمومی نیست بلکه ضرورتی برای حفظ پایداری شبکه و تأمین مطمئن گاز در بخش‌های مختلف کشور محسوب می‌شود.
در همین رابطه فاطمه مهاجرانی- سخنگوی دولت - اخیراً از برآورد نهایی دولت درباره میزان ناترازی گاز در زمستان پیش‌رو خبر داده و اعلام کرده است که این رقم حدود ۴۳۰ میلیون مترمکعب خواهد بود. به گفته وی دولت از مدت‌ها قبل و با توجه به گزارش‌های سازمان هواشناسی و شناخت شرایط کشور پیش‌بینی‌های لازم را انجام داده و دستگاه‌های مختلف نیز اقدامات خود را آغاز کرده‌اند. از جمله این اقدامات می‌توان به آغاز عملیات بازسازی تأسیسات آسیب‌دیده و برنامه‌ریزی برای مدیریت شرایط شبکه گاز کشور اشاره کرد.
سخنگوی دولت با اشاره به موقعیت جغرافیایی برخی استان‌ها در شبکه گازرسانی کشور اظهار کرده است که برخی شهر‌های کشور به‌ویژه استان‌های شمالی در انتهای شبکه گازرسانی قرار دارند و به همین دلیل ممکن است در این مناطق با افت فشار شبکه مواجه شویم.
مهاجرانی با تأکید بر اهمیت حفظ پایداری شبکه گاز توضیح داده است که برخلاف شبکه برق که امکان قطع و وصل مجدد آن وجود دارد وصل مجدد گاز فرآیندی بسیار زمان‌بر است، از همین رو جلوگیری از بروز اختلال در شبکه گاز اهمیت ویژه‌ای دارد. عبور مناسب از شرایط پیش‌رو به صرفه‌جویی در مصرف گاز نیاز دارد و احتمال قطعی گاز در تهران نیز مانند سایر نقاط کشور به میزان مصرف بستگی دارد به‌طوری که در صورت افزایش شدید مصرف احتمال قطعی گاز در همه نقاط کشور وجود خواهد داشت.
در این میان یکی از نگرانی‌های مطرح‌شده درباره زمستان پیش‌رو وضعیت استان‌هایی است که به دلیل موقعیت جغرافیایی و قرارگرفتن در انتهای شبکه انتقال و توزیع، در شرایط افزایش مصرف با احتمال بیشتری برای افت فشار مواجه می‌شوند. اگرچه احتمال بروز تنش گازی در برخی استان‌های شمالی بیشتر ارزیابی شده، اما مدیریت مصرف تنها به ساکنان این مناطق محدود نمی‌شود و همراهی مشترکان در سراسر کشور می‌تواند به کاهش فشار بر شبکه کمک کند.
بر اساس اعلام مسئولان، حدود ۸۰ درصد گازی که به شبکه تزریق می‌شود در بخش خانگی و تجاری مصرف می‌شود موضوعی که نشان می‌دهد مدیریت مصرف در این بخش‌ها نقش مهمی در عبور از روز‌های سرد سال دارد. با شرایط موجود اگر هر خانواده‌ای تنها یک درجه سانتی‌گراد دمای خانه خود را کاهش دهد، میزان گاز صرفه‌جویی‌شده در مقیاس ملی با تولید یک فاز عسلویه برابری می‌کند. این اقدام به‌ظاهر ساده می‌تواند بدون ایجاد اختلال در الگوی مصرف و کاهش محسوس کیفیت زندگی مشترکان به حفظ پایداری شبکه کمک کند و احتمال مواجهه با قطعی گاز را کاهش دهد. از این رو کاهش مصرف در استان‌های پرمصرف می‌تواند فشار بر شبکه را کمتر و امکان مدیریت بهتر توزیع گاز در مناطق آسیب‌پذیر را فراهم کند.
بیشتر بخوانید:کسری گاز زمستان به ۴۳۰ میلیون مترمکعب می‌رسد / صنایع با محدودیت شدید گاز و برق روبه‌رو می‌شوند
درحال حاضر یکی از مهم‌ترین توصیه‌های مطرح‌شده از سوی مسئولان صنعت گاز، صرفه‌جویی و تنظیم دمای محیط ساختمان در محدوده استاندارد ۱۸ تا ۲۰ درجه سانتی‌گراد است. چراکه کاهش حتی یک درجه‌ای دمای محیط در صورت همراهی گسترده شهروندان می‌تواند صرفه‌جویی قابل توجهی در مقیاس ملی به همراه داشته باشد به‌گونه‌ای که میزان گاز صرفه‌جویی‌شده با تولید یک فاز پارس جنوبی قابل مقایسه باشد.
صرفه‌جویی در مصرف گاز لزوماً به معنای تحمل سرما یا کاهش رفاه خانوار‌ها نیست بلکه بخش قابل توجهی از مصرف اضافی به اتلاف انرژی در ساختمان‌ها، تنظیم نامناسب تجهیزات گرمایشی و ورود هوای سرد از درزها و پنجره‌ها مربوط می‌شود؛ بنابراین با رعایت چند راهکار ساده می‌توان ضمن حفظ دمای مطلوب محیط از مصرف غیرضروری گاز جلوگیری کرد.
یکی از این راهکار‌ها تنظیم دمای محیط روی ۱۸ تا ۲۰ درجه سانتی‌گراد و خودداری از افزایش غیرضروری درجه بخاری و پکیج است. همچنین در صورت احساس سرما می‌توان به‌جای افزایش دمای وسایل گرمایشی، از پوشش مناسب استفاده کرد. درزگیری پنجره‌ها و در‌ها نیز از دیگر اقداماتی است که با جلوگیری از ورود هوای سرد از شکاف‌ها و درزها، میزان اتلاف حرارت را کاهش می‌دهد. همچنین استفاده از پرده‌های ضخیم نیز می‌تواند تبادل حرارتی پنجره‌ها با محیط بیرون را کمتر کند.
از سوی دیگر استفاده از تجهیزات گرمایشی پربازده و استاندارد، جایگزینی بخاری‌های کم‌بازده و اصلاح و هوشمندسازی موتورخانه‌ها از جمله راهکار‌های مؤثر برای کاهش مصرف گاز در ساختمان‌ها به شمار می‌رود. بستن فضا‌های بلااستفاده و تنظیم گرمایش متناسب با فضای مورد استفاده، مانع از مصرف غیرضروری گاز برای گرم‌کردن اتاق‌های خالی می‌شود.
اگرچه مسئولان از تدوین و اجرای برنامه‌های مختلف برای عبور از زمستان پیش‌رو خبر داده‌اند، اما موفقیت این برنامه‌ها بدون همراهی مشترکان امکان‌پذیر نخواهد بود. تنظیم دمای خانه روی ۲۰ درجه، درزگیری پنجره‌ها و استفاده صحیح از وسایل گرمایشی اقداماتی ساده هستند که در صورت اجرای گسترده می‌توانند به حفظ پایداری شبکه گاز کشور کمک کنند.