اقتصاد۲۴- پژوهشگران دانشگاه علم و فناوری هنگکنگ نوعی نخ دندان هوشمند طراحی کردهاند که میتواند بدون نیاز به خونگیری، اطلاعاتی درباره وضعیت سوختوساز بدن و سلامت لثهها ارائه دهد. این دستگاه با بررسی مایعی که در فاصله میان دندان و لثه وجود دارد، میزان گلوکز، اسیداوریک، پراکسید هیدروژن و اسیدیته را اندازهگیری میکند و نتایج را به تلفن همراه میفرستد.
این ابزار که به شکل نخ دندان معمولی طراحی شده، در پژوهشی جدید در مجله علمی Science Advances معرفی شده است. گروه تحقیقاتی به سرپرستی «نین یین یین نیین» از دانشگاه علم و فناوری هنگکنگ، این دستگاه را با هدف بررسی همزمان سلامت دهان و برخی شاخصهای متابولیک بدن توسعه دادهاند.
این دستگاه به جای بزاق دهان، مایعی به نام «مایع شیار لثهای» را جمعآوری میکند. این مایع در شیارهای اطراف دندان و لثه وجود دارد و به دلیل ارتباط با جریان خون، حاوی مواد و نشانگرهایی است که میتوانند اطلاعاتی درباره سوختوساز بدن و التهاب بافتهای دهان ارائه دهند.
جمعآوری این مایع به دلیل حجم بسیار کم آن دشوار است و روشهای معمول به ابزارهای تخصصی و نمونهگیری در مطب دندانپزشکی نیاز دارند. پژوهشگران برای حل این مشکل، نخ دندانی با دو رشته ظریف طراحی کردهاند که با مادهای طبیعی به نام پکتین پوشانده شده است.
هنگام استفاده از دستگاه، نخ حدود ۲۰ ثانیه در فضای میان دندان و لثه حرکت میکند و قطره کوچکی از مایع اطراف لثه میان دو رشته آن جمع میشود. سپس یک سازوکار قرقرهای، نخ را به محفظهای در دسته دستگاه منتقل میکند؛ جایی که حسگرهای زیستی نمونه را بررسی میکنند.
بیشتر بخوانید:برای لک صورت چه کرمی بخریم؟ نکاتی که قبل از انتخاب محصول باید بدانید
این حسگرها میتوانند میزان گلوکز، اسیداوریک، پراکسید هیدروژن و pH را اندازهگیری کنند. دستگاه پس از محاسبه نتایج، اطلاعات را بهصورت بیسیم به تلفن همراه میفرستد. کل فرایند اندازهگیری حدود سه دقیقه زمان میبرد.
پژوهشگران دستگاه را در آزمایشهای مقدماتی روی افراد سالم و همچنین افرادی مبتلا به دیابت، اسیداوریک بالا و مشکلات لثه آزمایش کردند.
نتایج نشان داد میزان گلوکز اندازهگیریشده در مایع اطراف لثه با مقادیر بهدستآمده از آزمایش خون ارتباط نزدیکی دارد. میزان اسیداوریک این مایع نیز با سطح آن در خون همبستگی قابلتوجهی نشان داد.
این دستگاه همچنین میتواند از طریق اندازهگیری pH و پراکسید هیدروژن، نشانههایی از التهاب لثه را شناسایی کند. این دو شاخص با عمق پاکتهای لثهای ارتباط دارند؛ فضایی میان دندان و لثه که دندانپزشکان برای ارزیابی بیماریهای لثه آن را بررسی میکنند.
به این ترتیب، پژوهشگران امیدوارند این فناوری در آینده امکان بررسی همزمان برخی شاخصهای متابولیک بدن و وضعیت سلامت لثه را در خانه فراهم کند.
با وجود نتایج امیدوارکننده، این فناوری هنوز در مرحله آزمایشهای اولیه قرار دارد و نمیتوان آن را جایگزین آزمایش خون یا روشهای تشخیصی متداول دانست.
یکی از محدودیتهای فعلی دستگاه این است که بخشی از نمونه جمعآوریشده را بزاق تشکیل میدهد. در آزمایشها، بزاق تقریباً نیمی از مایع جمعآوریشده را شامل میشد و احتمال ورود خون به نمونه نیز وجود داشت. این موضوع میتواند بر دقت اندازهگیریها اثر بگذارد.
پژوهشگران همچنین تأکید کردهاند که برای ارزیابی دقت و قابلیت اطمینان دستگاه، به آزمایشهای بالینی گستردهتر نیاز است. آنها قصد دارند در مطالعات بعدی عملکرد این ابزار را در استفاده روزمره بررسی کنند و ببینند آیا پایش مداوم شاخصهای سلامت از طریق مایع اطراف لثه میتواند به بهبود وضعیت بیماران مبتلا به دیابت و بیماریهای لثه کمک کند یا خیر.
در حال حاضر، نخ دندان هوشمند یک نمونه پژوهشی است و هنوز بهعنوان ابزار تشخیصی خانگی در دسترس عموم قرار نگرفته است