اقتصاد۲۴ - با تغییر مدیرعامل بانک توسعه صادرات ایران، شعبان مرادی در رأس یکی از تخصصیترین بانکهای کشور قرار گرفت؛ بانکی که مأموریت اصلی آن تأمین مالی صادرات، حمایت از بنگاههای صادراتمحور و تسهیل جریان منابع مالی در تجارت خارجی ایران است.
مرادی که سابقه فعالیت در بخشهای مختلف نظام بانکی را در کارنامه خود دارد، در شرایطی مدیریت این بانک را بر عهده گرفته که طی سالهای اخیر، شاخصهای مختلف عملکردی آن در حوزههایی همچون سودآوری، تسهیلاتدهی، سرمایه، ضمانتنامهها و اعتبارات اسنادی با رشد همراه بوده است.
آیین تودیع و معارفه مدیرعامل بانک توسعه صادرات ایران با حضور امیر باقری، معاون امور بانکی، بیمه و شرکتهای دولتی، برگزار شد و در این مراسم ضمن قدردانی از خدمات علی قاسمی در دوران سرپرستی بانک، شعبان مرادی به عنوان مدیرعامل جدید معرفی شد. این تغییر مدیریتی، در عمل آغاز مرحله تازهای برای بانکی است که نقش آن در تأمین مالی صادرات و پشتیبانی از فعالیت بنگاههای اقتصادی، بیش از هر چیز به توانایی آن در تجهیز منابع، تخصیص هدفمند اعتبار و توسعه ابزارهای مالی گره خورده است.
شعبان مرادی از مدیران باسابقه نظام بانکی کشور است و سابقه فعالیت در بخشهای مختلف شبکه بانکی و حوزههای مالی را در کارنامه خود دارد. بر اساس سوابق منتشر شده، او پیش از حضور در بانک توسعه صادرات، در بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، بانک توسعه تعاون و بانک رفاه کارگران فعالیت داشته و سابقه مدیریت عاملی بانک آینده را نیز تجربه کرده است.
مرادی در طول فعالیت حرفهای خود در حوزههایی همچون مدیریت بنگاههای اقتصادی، راهبری مالی و توسعه خدمات بانکی فعالیت داشته است. برخورداری از تجربه در سطوح مختلف مدیریتی شبکه بانکی، مهمترین پشتوانه حرفهای او برای حضور در بانک توسعه صادرات به شمار میرود که به دلیل ماهیت تخصصی خود، علاوه بر شناخت سازوکارهای عمومی بانکداری، نیازمند تسلط بر حوزههایی مانند تأمین مالی تجارت، خدمات ارزی، اعتبارات اسنادی و نیازهای مالی صادرکنندگان است.
مرادی دارای مدرک دکترای مدیریت است و در کنار فعالیتهای اجرایی، در حوزه علمی و پژوهشی نیز حضور داشته است. تألیف و انتشار آثاری در حوزه مدیریت، بانکداری و مسائل مالی از دیگر بخشهای کارنامه حرفهای او عنوان شده است.
در نتیجه، انتصاب مرادی را میتوان در چارچوب انتخاب یک مدیر بانکی با سابقه اجرایی و مدیریتی برای هدایت یک بانک تخصصی ارزیابی کرد که اکنون باید میان الزامات بانکداری، مأموریت توسعهای بانک و نیازهای روز اقتصاد صادرات محور ایران پیوند ایجاد کند.
بانک توسعه صادرات ایران از بانکهای تخصصی کشور است که مأموریت آن بیش از بانکداری عمومی، بر تأمین مالی فعالیتهای مرتبط با صادرات و تجارت خارجی متمرکز است. این جایگاه باعث میشود عملکرد بانک صرفاً با معیارهایی مانند حجم منابع و تسهیلات سنجیده نشود، بلکه میزان اثرگذاری آن بر تأمین مالی صادرکنندگان، توسعه بنگاههای تولیدی صادراتمحور و فراهمکردن ابزارهای مالی مورد نیاز تجارت خارجی نیز اهمیت پیدا کند.
در اقتصادی که تأمین مالی یکی از مهمترین محدودیتهای بنگاههاست، بانکهای توسعهای میتوانند نقش واسط میان منابع مالی و پروژهها و فعالیتهایی را ایفا کنند که ظرفیت ایجاد ارزش افزوده، ارزآوری و توسعه بازارهای صادراتی دارند. از این منظر، تسهیلات صادراتی، خدمات ارزی، ضمانتنامهها و اعتبارات اسنادی تنها خدمات بانکی نیستند، بلکه بخشی از زیرساخت مالی تجارت و تولید به شمار میروند.
اهمیت این نقش در اقتصاد ایران، با توجه به ضرورت توسعه صادرات غیرنفتی، افزایش درآمدهای ارزی و کاهش وابستگی اقتصاد به درآمدهای نفتی بیشتر میشود. بانک توسعه صادرات در چنین ساختاری باید بتواند منابع را به سمت فعالیتهای مولد و صادراتمحور هدایت کند و در کنار تأمین مالی، ابزارهای بانکی لازم برای حضور شرکتهای ایرانی در بازارهای خارجی را توسعه دهد.
شعبان مرادی مدیریت بانک توسعه صادرات را در شرایطی بر عهده گرفته که بر اساس گزارش عملکرد بانک، برخی شاخصهای کلیدی آن در سالهای اخیر رشد قابل توجهی داشتهاند. مقایسه عملکرد سال ۱۴۰۱ با سال ۱۴۰۴ تصویری از تغییرات ایجادشده در مقیاس فعالیتهای بانک ارائه میکند.
یکی از مهمترین این شاخصها، سود خالص بانک است. بر اساس اطلاعات منتشر شده، سود خالص بانک توسعه صادرات از ۴۸۳ میلیارد ریال در سال ۱۴۰۱ به حدود ۱۰ هزار میلیارد ریال در سال ۱۴۰۴ رسیده است. سود خالص حسابرسیشده بانک در پایان سال ۱۴۰۳ نیز ۷.۳ هزار میلیارد ریال اعلام شده بود.
در بخش تسهیلات نیز حجم پرداختی بانک از ۱۸۸ هزار میلیارد ریال در سال ۱۴۰۱ به ۷۵۰ هزار میلیارد ریال در سال ۱۴۰۴ افزایش یافته است. به این ترتیب، طی این دوره حجم تسهیلات پرداختی بیش از چهار برابر شده است؛ رشدی که میتواند ظرفیت اعتباری ایجادشده در بانک را برای مدیریت جدید به عنوان یکی از مهمترین نقاط شروع فعالیت مشخص کند.
یکی دیگر از محورهای عملکرد بانک توسعه صادرات، تأمین مالی بنگاههای اقتصادی است. مطابق گزارش عملکرد ارائه شده، حجم تأمین مالی شرکتهای کوچک و متوسط از حدود ۳۳ هزار میلیارد ریال در سال ۱۴۰۱ به ۷۸ هزار میلیارد ریال در سال ۱۴۰۴ رسیده است.
در همین بازه، تسهیلات پرداختی به شرکتهای دانش بنیان نیز ۳۵۰ درصد افزایش داشته است. توجه به این بخش از اقتصاد از آن جهت اهمیت دارد که شرکتهای کوچک، متوسط و دانش بنیان در صورت دسترسی به منابع مالی میتوانند بخشی از ظرفیت رشد تولید، نوآوری و صادرات کشور را فعال کنند.
بیشتر بخوانید: خداداد غریب پور ، رئیس هیأت عامل صندوق توسعه ملی کیست؟
بنابراین، برای مدیریت جدید بانک، حفظ و ارتقای کیفیت این تأمین مالی در کنار افزایش حجم آن، یکی از محورهای قابل توجه خواهد بود، چرا که کارکرد بانک توسعهای صرفاً در افزایش عدد تسهیلات خلاصه نمیشود و محل مصرف منابع نیز اهمیت اساسی دارد.
در حوزه خدمات بانکی نیز تغییرات قابل توجهی در عملکرد بانک ثبت شده است. میزان صدور ضمانتنامههای ریالی بانک توسعه صادرات از ۶ هزار میلیارد ریال در سال ۱۴۰۱ به ۶۱ هزار میلیارد ریال در سال ۱۴۰۴ رسیده است؛ یعنی این شاخص طی سه سال بیش از ۱۰ برابر شده است.
در بخش اعتبارات اسنادی داخلی ریالی نیز رقم گشایش و ابلاغ از ۱۸ هزار میلیارد ریال در سال ۱۴۰۱ به ۳۲۱ هزار میلیارد ریال در سال ۱۴۰۴ افزایش یافته است؛ رشدی در حدود ۱۸ برابر.
این دو شاخص از این جهت اهمیت دارند که ضمانتنامه و اعتبار اسنادی، بخشی از ابزارهای مهم مورد استفاده بنگاهها برای انجام معاملات، تأمین مالی و اجرای قراردادها هستند. افزایش حجم این خدمات میتواند نشاندهنده گسترش دامنه استفاده بنگاهها از ابزارهای مالی بانک باشد.
سرمایه بانک توسعه صادرات نیز در فاصله سالهای ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۴ افزایش قابل توجهی داشته است. سرمایه بانک از ۶۰ هزار میلیارد ریال در سال ۱۴۰۱ به ۱۹۵ هزار میلیارد ریال در سال ۱۴۰۴ رسیده که به معنای بیش از سه برابر شدن سرمایه طی این دوره است.
افزایش سرمایه برای یک بانک تخصصی از اهمیت ویژهای برخوردار است، زیرا سرمایه بالاتر میتواند ظرفیت بانک برای توسعه فعالیتهای اعتباری و مدیریت نسبتهای مالی را افزایش دهد. البته در ارزیابی عملکرد یک بانک، رشد سرمایه باید در کنار کیفیت داراییها، میزان مطالبات، کفایت سرمایه و کیفیت سود مورد بررسی قرار گیرد.
در این میان، بر اساس گزارش عملکرد بانک، نسبت کفایت سرمایه بانک توسعه صادرات در سالهای مورد بررسی بالاتر از ۱۳ درصد بوده است؛ شاخصی که از منظر توان سرمایهای بانک و ظرفیت پوشش ریسکهای ناشی از فعالیتهای بانکی اهمیت دارد.
بانک توسعه صادرات به دلیل مأموریت تخصصی خود، در حوزه خدمات ارزی نیز جایگاه متفاوتی نسبت به بانکهای عمومی دارد. بر اساس اطلاعات منتشرشده، ارزش خدمات ارزی بانک از یک هزار و ۴۳۵ میلیون دلار در سال ۱۴۰۱ به یک هزار و ۴۹۱ میلیون دلار در سال ۱۴۰۴ رسیده است.
حفظ سطح فعالیت ارزی در شرایطی که محدودیتهای ناشی از تحریمها و دشواریهای نقل و انتقال مالی بینالمللی همچنان یکی از چالشهای تجارت خارجی ایران است، اهمیت این بخش از فعالیت بانک را نشان میدهد.
از این منظر، یکی از حوزههای مهم پیش روی مدیریت جدید، تقویت ظرفیتهای بانک در خدمات مالی مرتبط با صادرات و تجارت خارجی و افزایش کارایی ابزارهای ارزی در چارچوب مقررات و محدودیتهای موجود خواهد بود.
مجموع این اعداد نشان میدهد شعبان مرادی بانک توسعه صادرات را از نقطهای تحویل گرفته که طی سالهای گذشته، مقیاس فعالیت آن در چندین شاخص کلیدی افزایش یافته است. سود خالص از ۴۸۳ میلیارد ریال به حدود ۱۰ هزار میلیارد ریال رسیده، حجم تسهیلات پرداختی بیش از چهار برابر شده، سرمایه بانک از ۶۰ هزار میلیارد ریال به ۱۹۵ هزار میلیارد ریال افزایش یافته و در حوزههایی مانند ضمانتنامههای ریالی و اعتبارات اسنادی داخلی نیز رشد چندبرابری ثبت شده است.
اما مرحله جدید مدیریت بانک را نمیتوان صرفاً با تداوم رشد اعداد تعریف کرد. چالش اصلی، تبدیل ظرفیت ایجاد شده به رشد پایدار، افزایش کیفیت و بهرهوری منابع، مدیریت ریسک اعتباری، توسعه خدمات ارزی و تقویت نقش بانک در تأمین مالی صادرات است.
به عبارت دیگر، مرادی بانکی را تحویل گرفته که بر اساس گزارش عملکرد، در سالهای اخیر توسعه قابل توجهی در شاخصهای مختلف تجربه کرده است. اکنون اهمیت مدیریت جدید در این خواهد بود که این ظرفیت را حفظ و تقویت کند و در عین حال، مأموریت اصلی بانک را که تأمین مالی صادرات و پشتیبانی از تجارت خارجی است، در مرکز سیاستهای اعتباری خود قرار دهد.
تغییر مدیرعامل در بانک توسعه صادرات را میتوان آغاز یک دوره تازه مدیریتی در یکی از بانکهای تخصصی اقتصاد ایران دانست. سابقه مرادی در شبکه بانکی، در کنار تجربه مدیریتی او، پشتوانهای است که میتواند در هدایت این بانک مورد استفاده قرار گیرد؛ با این حال، ارزیابی واقعی مدیریت جدید در ماههای آینده و بر اساس عملکرد عملی آن در شاخصهای کلیدی امکانپذیر خواهد بود.
بانک توسعه صادرات در اقتصاد ایران مأموریتی فراتر از بانکداری متعارف دارد. موفقیت آن زمانی معنا پیدا میکند که منابع بانکی به شکل کارآمد در اختیار فعالیتهای مولد و صادراتمحور قرار گیرد، بنگاهها بتوانند از ابزارهای مالی مناسب برای توسعه فعالیت خود استفاده کنند و خدمات ارزی و اعتباری بانک نیز متناسب با نیازهای تجارت خارجی توسعه پیدا کند.
از این منظر، شعبان مرادی اکنون سکان بانکی را در اختیار گرفته که هم یک کارنامه قابل توجه از رشد شاخصهای عملکردی پیش روی او قرار دارد و هم مأموریتی مشخص برای ایفای نقش در تأمین مالی صادرات کشور. حفظ دستاوردهای گذشته و همزمان حرکت به سمت افزایش کیفیت خدمات، بهرهوری منابع و تقویت نقش توسعهای بانک، مهمترین آزمون مدیریت جدید خواهد بود.