اقتصاد۲۴- بوی بد دهان یا هالیتوز معمولا از خود دهان ناشی میشود و مشکلاتی مانند تجمع باکتریها روی زبان، پوسیدگی دندان، التهاب لثه، بیماری پریودنتال و خشکی دهان از شایعترین عوامل آن هستند؛ بنابراین در صورت تداوم بوی بد دهان، بررسی وضعیت دندان ها، لثه و زبان معمولا نخستین گام است.
باکتریهای موجود روی سطح زبان و اطراف لثه میتوانند ترکیبات بدبو تولید کنند. جرم دندان، التهاب لثه، بیماری پریودنتال، پوسیدگی و باقی ماندن ذرات غذا بین دندانها نیز میتوانند بوی نامطبوع ایجاد کنند. تمیز کردن زبان، مسواک زدن منظم و استفاده صحیح از نخ دندان به کاهش این عوامل کمک میکند.
کاهش ترشح بزاق یکی دیگر از عوامل مهم بوی بد دهان است. بزاق به پاکسازی طبیعی دهان کمک میکند و خشکی دهان میتواند شرایط را برای افزایش باکتریهای تولیدکننده بو فراهم کند. تنفس دهانی، کم آبی بدن و بعضی داروها نیز میتوانند با خشکی دهان ارتباط داشته باشند.
برخی بیماریهای دستگاه تنفسی فوقانی مانند سینوزیت مزمن، التهاب لوزهها و سنگ لوزه نیز میتوانند موجب بوی نامطبوع دهان شوند.
رفلاکس معده و برخی بیماریهای مری در بعضی افراد میتوانند با بوی بد دهان همراه باشند، اما برخلاف یک باور رایج، بیشتر موارد بوی بد دهان از معده ناشی نمیشوند. بیماریهای گوارشی تنها بخش کوچکی از علل هالیتوز را تشکیل میدهند.
در شرایطی مانند کتواسیدوز دیابتی، افزایش کتونها در بدن میتواند باعث ایجاد بویی شیرین یا میوهای در بازدم شود. این وضعیت معمولا با علائم دیگری مانند تشنگی شدید، تکرر ادرار، تهوع، استفراغ، درد شکم و تنفس غیرطبیعی همراه است و یک وضعیت اورژانسی محسوب میشود.
نارسایی شدید کلیه میتواند به دلیل تجمع مواد زائد در بدن، بویی شبیه آمونیاک یا بوی اورمیک در بازدم ایجاد کند. بیماری شدید کبدی نیز در برخی موارد با بوی خاصی در بازدم همراه است. با این حال، این تغییرات بو به تنهایی برای تشخیص بیماریهای کلیه یا کبد کافی نیستند.
ارتباط بین عفونت هلیکوباکتر پیلوری و بوی بد دهان در برخی مطالعات بررسی شده است، اما شواهد موجود برای اینکه هلیکوباکتر را علت مستقیم و شایع هالیتوز بدانیم کافی نیست؛ بنابراین بوی بد دهان به تنهایی دلیل مناسبی برای تشخیص این عفونت نیست.
برخی سرطانهای دهان، مری و معده ممکن است در شرایط خاص با تغییر بوی دهان همراه شوند، اما این موارد نادر هستند و بوی بد دهان به تنهایی نشانه قابل اعتمادی برای تشخیص سرطان محسوب نمیشود. اگر بوی بد دهان مداوم است و با علائمی مانند کاهش وزن بی دلیل، مشکل در بلع، خونریزی، زخم ماندگار دهان یا علائم گوارشی قابل توجه همراه شده است، بررسی پزشکی ضروری است.
اگر بوی بد دهان با رعایت بهداشت دهان برطرف نمیشود، بهتر است ابتدا دندانپزشک وضعیت دندان ها، لثه و زبان را بررسی کند. در صورت طبیعی بودن معاینه دهان، بررسی سایر علل احتمالی میتواند با نظر پزشک انجام شود.