اقتصاد۲۴- نان، برنج، گوشت، روغن، قند و... از مایحتاج روزانه هر خانوار ایرانی است. صبحها صف طولانی نانواییهای سنگک و بربری یکی از پرتکرارترین منظرههایی بود که هر شاغل در ابتدای روز میدید. در ادامه مسیر، خودروهایی که جلوی فروشگاهها، سوپرمارکتها، میوهفروشیها پرتردد بودند.
جنگ و پیش از آن مقابله نرخ تورم با توان مالی مردم، منجر به تغییر فیزیکی این منظرهها شده است. برخی روزها، خلوتی نانواییهایی که باید حداقل ۳۰ دقیقه در صف انتظار میماندی، تعجب برانگیز شده است؛ ضمن اینکه از تردد خودروهای حامل کالاهای پرمصرف روزانه نیز دیگر خبری نیست.
هنگام خرید نان، شعله آتش تنور کم توان شده و وقتی از نانوا میپرسی، چرا نان داغ ندارید در حالی که خمیر زیادی در کاسه بزرگی که وسط نانوایی است خودنمایی میکند، میگوید فعلا باید این نانها فروش برود. دستش به سوی دیواری نشانه میرود که حدود ۱۰ تا ۱۲ نان منتظر مشتری هستند.
حالا وقتی صبحها از جلوی میوهفروشیها رد میشوی صاحبان آن مشغول سوا کردن میوهها و سبزیجات باقی مانده از روز گذشته هستند، حجم آنها نسبت به قبل خیلی بیشتر شده است؛ از اینرو کمتر خودرویی جلوی این مغازهها در حال بار خالی کردن میایستند.
خانمی قیمت سیب دماوند را میپرسد. فروشنده میگوید ۲۰۰. خانم میخواهد راهش را ادامه دهد که میوهفروش میگوید ۱۸۰ هم میدهم. اما خانم باز هم ترغیب به خرید نمیشود.
قفسه لبنیات روز به روز از تنوع کالاها کمتر میشود. فروشنده میگوید، میماند و تاریخشان میگذرد. مردم کمتر برای خرید لبنیات هزینه میکنند. حتی از جمعیت جوانانی که پیش از شروع کار، معمولا روزشان را با خوردن کیک و شیرکاکائو شروع میکردند هم کمتر خبری است.
یک فروشنده لبنیات سنتی میگوید، معمولا ورزشکارها قبل از رفتن به باشگاه، سمت راست مغازه را نشان میدهد، شیر و کشک میخریدند اما امروز ناچاریم به جای ۳ مشما کشک تازه به یک مشما بسنده کنیم تا روی دستمان نماند و خشک نشود.
وقتی سری هم به میادین میوه و تره بار بزنید، مراکز کوچکتر معمولا میوه و سبزیجاتی که گران میشوند یا قیمت بالایی دارند، موجود نیست چون مردم در این مراکز بیشتر به دنبال محصولات ارزانقیمت هستند. به عنوان مثال، از وقتی که قیمت لیموترش ۴۰۰ تا ۴۵۰ هزار تومان شده کمتر در تره بارهای کوچک محلهها عرضه و به فروش میرسد.
فروشگاهداران بزرگ عموما اعلام میکنند با شارژ کالابرگ مردم برای خرید برنج، گوشت و روغن اقدام میکنند و کمتر برای محصولاتی مانند لبنیات یا حبوبات تقاضا وجود دارد. حتی بخشی از مردم سیبزمینی را جایگزین برخی کالاهای اساسی کردهاند و در حال حاضر سرانه مصرف این محصول در ایران بیش از ۴۰ کیلوگرم است در حالی که این عدد در سایر کشورها بسیار پایینتر گزارش میشود.